منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن عائشة زوجِ النبي صلى الله عليه وسلم ، أخبرته أنَّ الحَوْلاء بنت تُوَيت بن حبيب بن أسد بن عبد العُزَّى مرَّت بها وعندها رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فقلتُ: هذه الحَوْلاء بنت تُوَيت، وزعموا أنها لا تنام الليلَ، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : «لا تنامُ الليلَ! خذوا مِن العمل ما تُطِيقون، فواللهِ لا يسأمُ اللهُ حتى تسأموا».
ترجمه
از عایشه رضی الله عنها همسر رسول الله صلی الله علیه وسلم روایت است که می گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم نزد من بود که حولاء دختر تُوَيت بن حبيب بن اسد بن عبدالعزی از کنارم گذشت. گفتم: اين حَوْلاء دختر تويت است. مردم گمان می کنند او شب ها نمی خوابد (عبادت می کند). پس رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «لَا تَنَامُ اللَّيْلَ! خُذُوا مِنْ الْعَمَلِ مَا تُطِيقُونَ، فَوَاللَّهِ لَا يَسْأَمُ اللَّهُ حَتَّى تَسْأَمُوا»: «شب ها نمی خوابد؟! اعمالی را انجام دهيد که توان آن را داشته باشيد. سوگند به الله که الله خسته نمی شود اما شما خسته می شويد».
شرح
حولاء دختر تویت از کنار عایشه رضی الله عنها می گذرد؛ و عایشه به رسول الله صلی الله علیه وسلم می گوید: این حولاء دختر تویت است؛ وی تمام شب را به نماز و عبادت می پردازد و نمی خوابد. اما رسول الله صلی الله علیه وسلم قیام تمام شب را برای او نپسندیده و می فرماید: «عملی را انجام دهید که در توان تان است»؛ پس رسول الله صلی الله علیه وسلم به این زن امر می کند که از عمل زیادش که او را به سختی انداخته و در آینده او را عاجز خواهد نمود، خودداری نموده و ادامه ندهد؛ سپس فرمان می دهد عملی را انجام دهیم که در توان ما هست؛ «به الله سوگند که الله خسته نمی شود اما شما خسته می شوید»؛ یعنی الله متعال به اندازه ی عمل تان به شما پاداش می دهد، هر چه عمل صالح انجام دهید، الله اجرش را می دهد؛ اما وقتی بنده از انجام اعمال نیک خسته و درمانده شود، آن را ترک می کند و الله متعال نیز پاداش آن عمل را قطع می کند. چون بنده در برابر عملش پاداش می بیند و هرکس عملش را بدون داشتن عذرهایی چون مریضی یا سفر ترک نموده و رها کند، پاداشش نیز قطع می شود؛ و این معنا از خستگی که از ظاهر حدیث، موصوف بودن الله متعال به آن بر می آید، برای الله متعال بهتر و مناسب تر و به صواب نزدیک تر است؛ و خستگی الله متعال مانند خستگی ما نیست، خستگی ما همراه کسالت و بی حوصلگی است، اما خستگی الله متعال صفتی است لایق شان او تعالی و با کسالت و بی حوصلگی همراه نیست.
شرح: العربية
مرَّت الحَوْلاء بنت تُوَيت بعائشة، فقالت عائشة للنبي صلى الله عليه وسلم : هذه الحَوْلاء بنت تُوَيت، وهي تصلي الليل كله ولا تنام. فأنكر رسول الله صلى الله عليه وسلم عليها قيامها الليل كله، وقال: «خذوا مِن العمل ما تُطِيقون» فأمر النبي -عليه الصلاة والسلام- هذه المرأة أن تكف عن عملها الكثير، الذي قد يشق عليها وتعجز عنه في المستقبل فلا تديمه، ثم أمر النبي - عليه الصلاة والسلام- أن نأخذ من العمل بما نطيق، «فواللهِ لا يسأمُ اللهُ حتى تسأموا» يعني: أن الله عز وجل يعطيكم من الثواب بقدر عملكم، مهما داومتم من العمل فإن الله تعالى يثيبكم عليه، فإذا سئم العبد من العمل وملَّه قطعه وتركه فقطع الله عنه ثواب ذلك العمل؛ فإن العبد إنما يجازى بعمله، فمن ترك عمله انقطع عنه ثوابه وأجره إذا كان قطعه لغير عذر من مرض أو سفر، وهذا هو الراجح في معنى الملل الذي يُفهم من ظاهر الحديث أن الله يتصف به، وملل الله ليس كمللنا نحن، لأن مللنا نحن ملل تعب وكسل، وأما ملل الله عز وجل فإنه صفة يختص به جل وعلا تليق بجلاله، والله سبحانه وتعالى لا يلحقه تعب ولا يلحقه كسل.
- الاقتصاد في العمل والأخذ منه بما يتمكن صاحبه من المداومة عليه.
- إثبات السآمة صفة لله -تعالى- على ما يليق به سبحانه على ما سبق تفصيله.