منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن ابن عباس رضي الله عنهما عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «لا يَنْبغي لِعَبْدٍ أنْ يقول: أنا خيرٌ مِن يونس بن مَتَّى» ونسبه إلى أبيه.
ترجمه
از ابن عباس رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «لاَ يَنْبَغِي لِعَبْدٍ أَنْ يَقُولَ: أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى»: «شایسته ی هیچ بنده ای نیست که بگوید: من از یونس بن متی بهترم».
شرح
برای هیچکس جایز نیست که بگوید: از یونس بن متی علیه السلام بهتر است. و متَّی پدر یونس بوده و چنانکه برخی از مردم گمان می کنند مادرش نبوده است. و یونس بن متی پیامبر بزرگواری از پیامبران الهی است که پیام هدایت و نور به همراه داشتند و رسالت شان بیرون کردن مردم از تاریکی ها بوده است. رسول الله صلی الله علیه وسلم این مساله را از باب تواضع بیان می کند، چون آشکار است که رسول الله صلی الله علیه وسلم برترین فرزندان آدم می باشد؛ یا این مساله را قبل از این بیان داشته که بداند برترین بشر خود اوست. و به طور مشخص این مساله را در مورد یونس بیان داشته، تا مبادا کسی با شنیدن داستان او، به عیبجویی از وی بپردازد. به همین دلیل رسول الله صلی الله علیه وسلم در بیان فضل او مبالغه می کند تا راه را بر عیبجویان ببندد. داستان یونس علیه السلام را سدی از ابن مسعود و دیگران روایت کرده است که از این قرار است: الله متعال یونس را به سوی اهل نینوا مبعوث می کند - نینوا در منطقه ی موصل می باشد - و اهل نینوا او را تکذیب می کنند؛ بنابراین یونس علیه السلام به آنان وعده ی نزول عذاب در وقتی مشخص می دهد و درحالی که از آنان خشمگین است، ترک شان می کند. وقتی آنان آثار عذاب را می بینند، در برابر الله سر تواضع فرو آورده و به زاری و تضرع رو می کنند و ایمان می آورند و الله متعال به آنان رحم می کند و عذاب را از ایشان دور می کند؛ و یونس می رود و سوار کشتی می شود که نزدیک است کشتی غرق شود، بنابراین ساکنان کشتی قرعه می اندازند که چه کسی را به دریا بیندازند که سه بار قرعه به نام یونس می افتد؛ لذا او را به آب می اندازند و ماهی او را می بلعد؛ «فَنَادَى فِي الظُّلُمَاتِ أَن لاَ إِلَهَ إِلا أَنتَ سُبحَانَك إِنِي كُنتُ مِنَ الظَّالِمينَ» [انبیاء: 87] «پس در تاریکی ها ندا داد که: [پروردگارا،] هیچ معبود [به حقی] جز تو نیست. تو منزّهی. بی تردید من از ستمکاران بوده ام». و الله متعال ندای او را اجابت می کند و به ماهی دستور می دهد او را در ساحل دریا بیندازد و الله متعال درخت کدویی برای او می رویاند تا بر او سایه بیندازد.
شرح: العربية
لا يجوز لأحد أن يقول: إنه أفضل من يونس بن متَّى -عليه السلام-، ومتَّى هو أبوه وليس أمه كما يظن بعض الناس، ويونس بن متَّى نبي كريم من أنبياء الله تعالى الذين جاءوا بالهدى والنور؛ لإخراج الناس من الظلمات. وقد قال النبي صلى الله عليه وسلم ذلك تواضعًا؛ لأنه من المعلوم أنه صلى الله عليه وسلم أفضل ولد آدم، أو أنه قال ذلك قبل علمه بأنه أفضل البشر، وخص يونس -عليه السلام- بهذا القول؛ لما يخشى على من سمع قصته أن يقع في نفسه تنقص له، فبالغ صلى الله عليه وسلم في ذكر فضله؛ لسد هذه الذريعة، وقد روى قصته السدي عن ابن مسعود وغيره: أن الله بعث يونس إلى أهل نينوى -وهي من أرض الموصل- فكذبوه، فوعدهم بنزول العذاب في وقت معين، وخرج عنهم مغاضبًا لهم، فلما رأوا آثار ذلك خضعوا لله وتضرعوا، وآمنوا فرحمهم الله، وكشف عنهم العذاب، وذهب يونس، وركب سفينة فأوشكت على الغرق، فاقترعوا فيمن يطرحونه فوقعت القرعة عليه ثلاثًا، فطرحوه، فابتلعه الحوت {فَنَادَى فِي الظُّلُمَاتِ أَن لاَ إِلَهَ إِلا أَنتَ سُبحَانَك إِنِي كُنتُ مِنَ الظَّالِمينَ} فاستجاب الله له، وأمر الحوت بطرحه على ساحل البحر، وأنبت الله عليه شجرة من يقطين تظله.
- النهي عن المفاضلة بين أنبياء الله إذا كان ذلك طريقًا إلى تنقص أحد منهم.
- بيان فضيلة يونس -عليه السلام-.
- تواضع النبي -صلى الله عليه وسلم-.