رسول الله صلى الله عليه وسلم بر منبر بود كه شخصی پرسيد: نماز شب را چگونه بايد خواند؟ رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمود: «دو ركعت، دو ركعت خوانده شود. و اگر احتمال طلوع فجر می رود، يك ركعت ديگر بخواند تا نمازهايش را وتر بگرداند».

متن عربی

عن ابن عمر رضي الله عنهما قال: سَأل رَجُل النبي -صلَّى الله عليه وسلم- وهو على المِنْبَر، ما تَرى في صلاة الليل؟ قال: « مَثْنَى مَثْنَى، فإذا خَشْيَ الصُّبح صلَّى واحِدَة، فأَوْتَرت له ما صلَّى» وإنَّه كان يقول: اجْعَلُوا آخِر صَلاَتِكُمْ وتْرَا، فإنَّ النبِيَّ -صلَّى الله عليه وسلَّم- أمَر بِه. وفي رواية: فقيل لابن عمر: ما مَثْنَى مَثْنَى؟ قال: «أن تُسَلِّم في كل ركعتين».

ترجمه

از ابن عمر رضی الله عنهما روایت است که می گوید: رسول الله صلى الله عليه وسلم بر منبر بود كه شخصی پرسيد: نماز شب را چگونه بايد خواند؟ رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمود: «مَثنَى مَثنَى، فَإِذَا خَشِيَ الصُّبْحَ صَلَّى وَاحِدَةً، فَأَوْتَرَتْ لَهُ مَا صَلَّى»: «دو ركعت، دو ركعت خوانده شود. و اگر احتمال طلوع فجر می رود، يك ركعت ديگر بخواند تا نمازهايش را وتر بگرداند». ابن عمر رضی الله عنهما می گفت: وتر را آخرين نماز خود قرار دهيد؛ زيرا رسول الله صلى الله عليه وسلم نيز چنين امر نموده است. و در روایتی آمده است: به ابن عمر گفته شد: دو ركعت، دو ركعت به چه صورت؟ وی گفت: اینکه در هر دو رکعت سلام بدهی.

شرح

درحالی که رسول الله صلی الله علیه وسلم بر منبر است، مردی از ایشان در مورد حکم شرعی نماز شب و تعداد رکعت های آن سوال می کند و اینکه آیا باید آنها را با فاصله بخواند یا اینکه به هم وصل نماید. و در روایت صحیحین آمده است: "نماز شب چگونه است؟" رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: «مَثْنَى مَثْنَى»: «دو رکعت دو رکعت». و فایده ی تکرار، مبالغه در تاکید است. و چنانکه ابن عمر رضی الله عنه تفسیر می کند به این معناست که در هر دو رکعت سلام داده شود که البته نماز وتر از این مساله استثنا می باشد؛ بنابراین اگر سه یا پنج یا هفت رکعت وتر خواند، همه ی آنها را با هم می خواند و در رکعت آخر سلام می دهد. و در ادامه می فرماید: اگر احتمال طلوع فجر می رود، تنها یک رکعت بخواند و سلام دهد. و به این ترتیب رکعتی را به نماز شبش بیفزاید و تعداد رکعات را فرد (وتر) بگرداند. در ادامه نافع راوی حدیث خبر می دهد که ابن عمر رضی الله عنه می گفت: وتر را آخرين نماز خود قرار دهيد. و در روایت مسلم آمده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «اجْعَلُوا آخِرَ صَلَاتِكُمْ بِاللَّيْلِ وِتْرًا»: «آخرين نماز خود را در شب، وتر قرار دهيد». یعنی نماز وتر را در پایان تهجدتان قرار دهید. سپس ابن عمر توضیح می دهد، اینکه گفت: «وتر را آخرين نماز خود قرار دهيد» اجتهاد او نیست بلکه حدیث نبوی می باشد. چنانکه در پایان می گوید: «زيرا رسول الله صلى الله عليه وسلم چنين امر نموده است». یعنی امر نموده که نماز وتر پایان دهنده ی نماز شب باشد؛ چنانکه نماز مغرب وترِ نماز روز و پایان دهنده ی آن می باشد، نماز وتر نسبت به نماز شب چنین وضعیتی دارد. و در روایتی آمده است: به ابن عمر گفته شد: «دو رکعت دو رکعت به چه صورت؟» یعنی: اینکه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «مَثْنَى مَثْنَى» به چه معناست؟ و ابن عمر رضی الله عنه توضیح می دهد که منظور رسول الله صلی الله علیه وسلم این بوده که هر دو رکعت سلام داده شود. به عبارت دیگر دو رکعت خوانده شود و سپس سلام داده شود؛ آنگاه دو رکعت خوانده شود و سپس سلام داده شود؛ و به همین ترتیب عمل شود. و بیش از دو رکعت با یک سلام خوانده نشود.

موضوع‌ها

• فقه و اصول
• فقه عبادات
• نماز
• نماز مستحب
• نماز شب