منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن عائشة رضي الله عنها ، قالت: «إنْ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم لَيَدَعُ العمل، وهو يُحِبُّ أن يعملَ به خَشْيَة أن يعملَ به الناس، فَيُفْرَضَ عليهم، وما سَبَّح رسول الله صلى الله عليه وسلم سُبْحَة الضُّحى قَطُّ وإنِّي لَأُسَبِّحُهَا».
ترجمه
از عايشه رضی الله عنها روایت است که می گويد: چه بسا رسول الله صلى الله عليه وسلم دوست داشت عملی را انجام دهد، ولی از ترس اينکه مردم نيز به آن عمل کنند و بر آنان فرض شود، آن را ترک می کرد. به همين دليل نماز چاشت را نمی خواند (بدان مواظبت نمی کرد). ولی من همواره آن را می خوانم.
شرح
عایشه رضی الله عنها یادآور می شود که رسول الله صلی الله علیه وسلم گاهی عملی را که دوست داشت انجام دهد، ترک می کرد تا مبادا مردم به آن عمل کنند و بر آنها فرض شود؛ و به این ترتیب دچار مشقت شده یا از انجام آن ناتوان بمانند. در ادامه به این مساله اشاره می کند که رسول الله صلی الله علیه وسلم نماز چاشت را نمی خواند؛ علما این نفی را بر عدم مواظبت حمل کرده اند. یعنی رسول الله صلی الله علیه وسلم در برخی اوقات این نماز را به دلیل فضل آن می خواند و گاهی آن را ترک می کرد؛ چون ترس آن داشت که بر امتش فرض شود. چنانکه عایشه رضی الله عنها همین مساله را در ابتدای حدیث ذکر می کند.
شرح: العربية
تذكر عائشة رضي الله عنها أن النبي صلى الله عليه وسلم كان يترك العمل وهو يحب أن يفعله، لئلا يعمل به الناس، فيفرض عليهم، فيشق عليهم أو يعجزوا عنه؛ ثم تذكر رضي الله عنها أن النبي صلى الله عليه وسلم لم يكن يصلي صلاة الضُّحى، وحمل العلماء هذا النَّفي على المُدَاومة، أي أنه صلى الله عليه وسلم : كان يصليها في بعض الأوقات، لفضلها ويتركها في بعض الأوقات، خشية أن تفرض على أمَّته، كما ذكرت رضي الله عنها في بداية الحديث.
- استحباب صلاة الضحى والمداومة عليها مطلقا.
- بيان كمال شَفقته -صلى الله عليه وسلم- ورأفته بأُمَّته، فإنه يَخشى أن تفرض عليهم الأحكام ويعجزوا عن القيام بها.
- حرص عائشة -رضي الله عنها- على المحافظة على نوافل الطاعات .
- أنه -صلى الله عليه وسلم- لا يعلم الغيب؛ وجه ذلك أن خشيته دليل على عدم علمه بما سيكون.
- أنه إذا تعارضت المصالح قُدِّم أهمها .