منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن زيد بن ثابت رضي الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ -صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ- اتَّخَذَ حُجْرَةً فِي المَسْجِدِ مِنْ حَصِيرٍ، فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ -صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ- فِيهَا لَيَالِيَ حَتَّى اجْتَمَعَ إِلَيْهِ نَاسٌ، ثُمَّ فَقَدُوا صَوْتَهُ لَيْلَةً، فَظَنُّوا أَنَّهُ قَدْ نَامَ، فَجَعَلَ بَعْضُهُمْ يَتَنَحْنَحُ؛ لِيَخْرُجَ إِلَيْهِمْ، فَقَالَ: «مَا زَالَ بِكُمُ الَّذِي رَأَيْتُ مِنْ صَنِيعِكُمْ، حَتَّى خَشِيتُ أَنْ يُكْتَبَ عَلَيْكُمْ، وَلَوْ كُتِبَ عَلَيْكُمْ مَا قُمْتُمْ بِهِ، فَصَلُّوا أَيُّهَا النَّاسُ فِي بُيُوتِكُمْ، فَإِنَّ أَفْضَلَ صَلاَةِ المَرْءِ فِي بَيْتِهِ إِلَّا الصَّلاَةَ المَكْتُوبةَ».
ترجمه
از زید بن ثابت رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم برای خود در مسجد اتاقی حصیری درست نمود و چند شب را در آن نماز خواند تا اینکه مردم اطراف ایشان جمع شدند. شبی صدای ایشان را نشنیدند و گمان کردند خوابیده است؛ بنابراین برخی از آنها گلوی خود را صاف کردند تا رسول الله صلی الله علیه وسلم صدای آنها را بشنود و بیرون بیاید؛ اما رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «مَا زَالَ بِكُمُ الَّذِي رَأَيْتُ مِنْ صَنِيعِكُمْ، حَتَّى خَشِيتُ أَنْ يُكْتَبَ عَلَيْكُمْ، وَلَوْ كُتِبَ عَلَيْكُمْ مَا قُمْتُمْ بِهِ، فَصَلُّوا أَيُّهَا النَّاسُ فِي بُيُوتِكُمْ، فَإِنَّ أَفْضَلَ صَلاَةِ المَرْءِ فِي بَيْتِهِ إِلَّا الصَّلاَةَ المَكْتُوبةَ»: «در این چند شب متوجه شوق و اشتیاق شما شدم و ترسیدم که این نماز بر شما فرض شود؛ و اگر بر شما فرض شود، نمی توانید آن را به جا آورید؛ پس ای مردم، در خانه های تان نماز بخوانید چون برترین نماز انسان آن است که در خانه اش بخواند مگر نماز فرض».
شرح
این حدیث شریف بیان می کند که برای رسول الله صلی الله علیه وسلم در یکی از گوشه های مسجد اتاقی از حصیر آماده شد؛ ظاهرا ایشان معتکف بودند؛ و شب را در آن به نماز سپری می کردند که عده ای صدای ایشان را می شنوند و به ایشان اقتدا می کنند؛ و به همین منوال چند شب می گذرد تا اینکه در شبی صدای رسول الله صلی الله علیه وسلم را نمی شنوند؛ بنابراین به گمان اینکه خوابیده است، برای بیدار کردن ایشان صداهایی از گلو ایجاد می کنند که رسول الله صلی الله علیه وسلم نزد ایشان آمده و توضیح می دهد خواب نبوده است؛ بلکه از این می ترسد نماز شب بر ایشان فرض شود؛ و در ادامه بیان می کند که اگر این نماز بر آنها فرض شود، نمی توانند آن را به جا بیاورند و فرض شدن آن بیش از توان آنها می باشد. و می فرماید: برترین نماز نافله برای آنها، همان نمازی است که در خانه های شان بخوانند.
شرح: العربية
يبين الحديث الشريف أن النبي صلى الله عليه وسلم اتخذ له حجرة في أحد زوايا المسجد من حصير، والظاهر أنه كان معتكفًا، وكان يقوم الليل فيها فسمعه رجال فجاؤوا يأتمُّون به إلى أن كان بعد عدة ليال لم يسمعوا صوته؛ فظنوه نائماً، وقاموا بإصدار بعض الأصوات لإيقاظه، فخرج إليهم -عليه الصلاة والسلام-، وبين لهم بأنه لم ينم بل خشي أن يُفرض عليهم قيام الليل، وبيَّن لهم أنه إن فرُض لن يستطيعوا القيام به، كما بيَّن لهم أن أفضل صلاة النافلة لهم في بيوتهم.
- جواز حجز مكان في المسجد للاعتكاف، والاختصاص به للعبادة والراحة، إذا كان هناك حاجة، وكان لا يضيق بالمصلين.
- جواز اقتداء المأموم بالإمام ولو كان الإمام في حجرة لا يراه المأموم، أو كان أحدهما في السطح، والآخر في المكان الأسفل، إذا كانا جميعًا بالمسجد.
- فيه دليل على أنَّ الحائل بين الإمام والمأمومين غير مانع من صحة الصلاة والاقتداء، وقال النووي: يشترط لصحة الاقتداء علم المأموم بانتقال الإمام، سواء صليا في المسجد، أو في غيره، أو أحدهما فيه، والآخر في غيره بالإجماع. اهـ.
- أنَّ صلاة النافلة بالبيت أفضل؛ لتنوير البيت بالصلاة، والبُعد عن الرياء والسمعة، أما المكتوبة فالواجب الإتيان بها في المسجد، إلاَّ من عذر، هذا في حق الرجال المكلفين.