منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن عمران بن حصين رضي الله عنهما «أن رجلا عَضَّ يَدَ رجل؛ فَنَزَعَ يَدَهُ من فِيهِ؛ فوقعت ثَنِيَّتُهُ؛ فاختصما إلى النبي صلى الله عليه وسلم فقال: يَعَضُّ أحدُكم أخاه كما يَعَضُّ الفَحْلُ؛ لا دِيَةَ لك».
ترجمه
از عمران بن حصین رضی الله عنهما روایت است که می گوید: شخصی دست ديگری را گاز گرفت؛ او دستش را از دهانش بيرون کشيد و با اين کار دو دندان پيش گاز گيرنده کنده شد؛ این بود که هر دو شکايت خود را نزد رسول الله صلى الله عليه وسلم بردند؛ و رسول الله صلى الله عليه و سلم فرمود: «يَعَضُّ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ كَمَا يَعَضُّ الْفَحْلُ لا دِيَةَ لَك»: «آيا مثل شتر نر برادر خود را گاز می گيری؟ ديه ای نداری».
شرح
مردی در حق دیگری تجاوز نموده و دستش را گاز می گیرد؛ و دیگری دستش را از دهان وی بیرون می کشد و در اثر آن دندان های پیش وی کنده می شود. این دو شکایت و دعوای خود را جهت قضاوت نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم می برند؛ کسی که گاز گرفته خواهان دیه ی دندان های افتاده اش می باشد و آنکه دستش گاز گرفته شده مدعی دفاع از جانش بوده و خواسته دستش را از دندان های وی خلاص کند؛ بنابراین رسول الله صلی الله علیه وسلم ادعای گاز گیرنده را رد می کند که چگونه عملی مانند حیوانات انجام داده است؟ و می فرماید: یکی از شما برادرش را گاز می گیرد و پس از آن خواهان دیه ی دندان هایی است که با آنها جنایت کرده است؟! دیه ای برای تو نیست. و کسی که گاز گرفته متجاوز است.
شرح: العربية
اعْتَدَى رجلٌ على آخر فعَضَّ يدَه؛ فانتزعَ المعْضُوضُ يدَه من فمِ العاضِّ؛ فسقطت ثنيتاه؛ فاختَصما إلى النبي صلى الله عليه وسلم . العاضُّ يُطالبُ بديةِ ثنيتيه السَّاقطتين، والمعضُوضُ يدافع عن نفسه بأنَّه يريد إنقاذَ يده من أسنانه. فأنكر النبي صلى الله عليه وسلم على المدَّعِي العاضِّ، كيف يفعل مثل ما يفعله غِلاظُ الحيوانات؟ وقال: يعضُّ أحدُكم أخاه، ثم بعد هذا يأتي ليُطالِب بديةِ أسنانه الجانية؟! ليس لك دية؛ فالبادي هو المعتدِي.
- مشروعية رَفْعُ الجناية إلى الحاكم من أجل الفَصْل.
- أنَّ مَنْ عَضَّ يدَ إنسان فانتزعها منه؛ فسقطت أسنانُه أو بعضُها، فلا قَودَ عليه ولا دِيَة.
- هذا الحكمُ عامٌّ في كلِّ من صَالَ عليه إنسان أو حيوان؛ فدافَع عن نفسه، أو عن عرضِه، أو عن حرمه، أو ماله؛ فجَرح الصائل، أو قتلَه، فلا شيء عليه؛ لأنه يدافعِ عمَّا تجبُ عليه حمايته، وذلك هو المعتدي الباغي.
- قيَّد العلماءُ حكمَ هذا الحديث وأمثالَه، بأنَّه يدافعُ عن نفسه بالأسهل فالأسهل من وسائل الدفاع.
- تشبيهُ فعلِ الآدمي بفعل البهيمة؛ تنفيراً عن مثل ذلك الفعلِ.
- دفع الصائل.