منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضيَ اللهُ عنهما أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ: «اللهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خَاصَمْتُ، اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِعِزَّتِكَ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَنْ تُضِلَّنِي، أَنْتَ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ، وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ يَمُوتُونَ».
ترجمه
از ابن عباس رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم میفرمود: «اللهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خَاصَمْتُ، اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِعِزَّتِكَ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَنْ تُضِلَّنِي، أَنْتَ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ، وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ يَمُوتُونَ» یعنی: «خداوندا، تسلیم تو شدم، به تو ایمان آوردهام، بر تو توکل کردهام، به سوی تو برگشتهام، و به تو در همهٔ امورم احتجاج میکنم. به عزت تو پناه میآورم از اینکه مرا گمراه سازی. هیچ معبودی بهحق جز تو نیست، تویی که زندهای و نمیمیری، در حالی که جنیان و انسانها میمیرند».
شرح
از دعاهای پیامبر صلی الله علیه و سلم این بود که میفرمودند: «اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ» (خداوندا برای تو تسلیم و فرمانبردار شدم)، «وَبِكَ آمَنْتُ» (و به تو ایمان آوردم و تصدیق و اقرار کردم)، «وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ» (و بر تو توکل کردم و کارم را به تو سپردم و اعتماد کردم)، «وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ» (و به سوی تو بازگشتم و روی آوردم)، «وَبِكَ خَاصَمْتُ» (و به [یاری] تو با دشمنانت به مجادله و حجتآوری پرداختم)، «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ» (خداوندا من پناه میبرم) و ملتجی میشوم «بِعِزَّتِكَ» (به عزت) و قدرت بازدارنده و غلبهات، «لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ» (هیچ معبودی جز تو نیست) و هیچ معبود بر حقی جز تو وجود ندارد، [از اینکه] «أَنْ تُضِلَّنِي» (مرا دستخوش گمراهی کنی) از هدایت و توفیق برای [رسیدن به] رضایتت. «أَنْتَ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ» (تویی آن زندهای که نمیمیرد) و فانی نمیشود، «وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ يَمُوتُونَ» (و جن و انس میمیرند).
فواید
- مشروعیت مقدم داشتن ثنا و ستایش بر درخواست، هنگام هر خواستهای.
- واجب بودن توکل تنها بر خداوند متعال و درخواست حفاظت از او؛ زیرا او به صفات کمال متصف است، پس تنها اوست که بر وی اعتماد میشود، و همهٔ مخلوقات عاجزند و سرانجامشان مرگ است، پس آنان شایستهٔ اعتماد کردن نیستند.
- تأسّی به پیامبر صلی الله علیه و سلم در دعا کردن با این کلمات جامع و مانعی که بیانگر صدق ایمان و نهایت یقین است.
- سندی گفته است: این سخن ایشان که «أنتَ الحَيّ» (تو زندهای) یعنی: پس تویی آنکه شایسته است به او پناه برده شود، نه به غیر تو.
شرح: العربية
كان من دعاء النبي صلى الله عليه وسلم أنه كان يقول: (اللهم لك أسلمت) وانْقَدْتُ، (وبك آمنت) وصدقت وأقررت، (وعليك توكلت) وفوضت واعتمدت، (وإليك أنبت) ورجعت وأقبلت، (وبك خاصمت) وحاججت أعداءك، (اللهم إني أعوذ) وألتجئ (بعزتك) ومَنَعَتِك وغَلَبَتِك، (لا إله إلا أنت) ولا معبود بحق سواك، (أن تضلني) عن الهداية والتوفيق لرضاك، (أنت الحي الذي لا يموت) ولا يَفْنى، (والجن والإنس يموتون).
- مشروعية تقديم الثناء على المسألة عند كل مطلوب.
- وجوب التوكُّل على الله تعالى وحده وطلب الحفظ منه؛ لأنه مُتَّصف بصفات الكمال، فهو وحده الذي يُعتمد عليه، والخلق كلهم عاجزون ومنتهون إلى الموت، فهم ليسوا أهلًا للاعتماد عليهم.
- التأسي بالنبي صلى الله عليه سلم في الدعاء بهذه الكلمات الجامعة المانعة التي تعبِّر عن صدق الإيمان وغاية اليقين.
- قال السندي: قوله (أنت الحي) أي: فأنت الذي ينبغي به الاستعاذة لا غيرك.