منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الخُدْرِيِّ رضي الله عنه أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِذَا رَأَى أَحَدُكُمُ الرُّؤْيَا يُحِبُّهَا فَإِنَّهَا مِنَ اللَّهِ، فَلْيَحْمَدِ اللَّهَ عَلَيْهَا وَلْيُحَدِّثْ بِهَا، وَإِذَا رَأَى غَيْرَ ذَلِكَ مِمَّا يَكْرَهُ، فَإِنَّمَا هِيَ مِنَ الشَّيْطَانِ، فَلْيَسْتَعِذْ مِنْ شَرِّهَا، وَلاَ يَذْكُرْهَا لِأَحَدٍ، فَإِنَّهَا لَنْ تَضُرَّهُ».
ترجمه
از ابوسعید خُدری رضی الله عنه روایت است که از پیامبر صلیاللهعلیهوسلم شنیده که فرمودند: «إِذَا رَأَى أَحَدُكُمُ الرُّؤْيَا يُحِبُّهَا فَإِنَّهَا مِنَ اللَّهِ، فَلْيَحْمَدِ اللَّهَ عَلَيْهَا وَلْيُحَدِّثْ بِهَا، وَإِذَا رَأَى غَيْرَ ذَلِكَ مِمَّا يَكْرَهُ، فَإِنَّمَا هِيَ مِنَ الشَّيْطَانِ، فَلْيَسْتَعِذْ مِنْ شَرِّهَا، وَلاَ يَذْكُرْهَا لِأَحَدٍ، فَإِنَّهَا لَنْ تَضُرَّهُ»: «هرگاه یکی از شما رؤیایی دید که دوستش داشت، از سوی الله است؛ پس باید برای آن خداوند را حمد و ستایش گوید و آن را تعریف کند، اما اگر رویایی جز این دید که نمی‌پسندید، آن از سوی شیطان است؛ پس باید از شر آن به الله پناه برد و برای کسی تعریفش نکند که [در این صورت] به او زیانی نخواهد رساند».
شرح
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم خبر می‌دهد که رؤیای خوبِ خوشحال‌کننده از جانب الله است و راهنمایی می‌کند که بنده برای این رؤیا حمد و ستایش الله را به جا بیاورد و از آن به دیگران خبر دهد؛ و اگر چیزی در خواب دید که ناخوشایند بود یا باعث غم می‌شد، بداند که از سوی شیطان است؛ پس باید از شر آن به الله پناه ببرد و برای کسی تعریف نکند؛ زیرا در این صورت به او زیانی نخواهد رساند، چون الله تعالی این را سببی برای سالم ماندن از آسیبی قرار داده که از این خواب حاصل می‌شود.
فواید
- انواع رؤیا: ۱- رؤیای نیک و صالح که رؤیای حق و بشارتی از جانب الله است که آن را می‌بیند یا به او نشان داده می‌شود. ۲- حدیث نفس یعنی آنچه در بیداری ذهن شخص را مشغول کرده است و در مورد آن با خود سخن می‌گوید. ۳- غم و ترسی که شیطان ایجاد می‌کند تا آدمیزاد را غمگین کند.
- حاصل آنچه در مورد ابواب مربوط به رؤیای نیک گفته شد سه چیز است: اینکه به سبب آن خداوند حمد و ستایش گردد و از آن شاد شود و آن را تعریف کند، اما برای کسی که دوستش دارد نه آنکه دوستش ندارد.
- حاصل آنچه دربارهٔ آداب خواب بد گفته شد، پنج چیز است: اینکه از شر آن و شر شیطان به الله پناه برده شود و اگر از خواب پرید، سه بار به سمت چپش آب دهان بیندازد (یعنی فوت همراه با کمی آب دهان) و هرگز آن را برای کسی تعریف نکند و اگر خواست دوباره بخوابد، به پهلوی دیگرش بخوابد؛ در این صورت خواب مذکور زیانی به او نمی‌رساند.
- ابن حجر می‌گوید: «حکمت از اینکه نباید خواب خوبش را برای کسی تعریف کند که او را دوست ندارد، این است که شاید از روی کینه یا حسادت، آن را به شکلی برای او تعبیر و تفسیر کند که دوست ندارد و چه بسا به همان شکل رخ دهد یا آنکه باعث غم و اندوه وی گردد. به همین منظور امر شده که خواب خوبش را برای کسی که او را دوست ندارد، تعریف نکند.
- حمد و ستایش پروردگار به هنگام برخورداری از نعمت‌ها و تجدید منت‌های الهی؛ زیرا این کار سبب دوام نعمت است.
شرح: العربية
أَخْبَرَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أنَّ الرؤيا الصالحةَ المُفرِحة في المنام من الله، وأرشد بأنْ يَحمد الله عليها، ويخبر بها، وإذا رأى ما يَكره ويُحزن فإنما هي من الشيطان؛ فليستعذ بالله من شرها، ولا يذكرها لأحد؛ فإنها لا تضره حيث جعل الله ما ذُكر سببًا للسلامة من المكروه المترتِّب على الرؤيا.
- أقسام الرؤيا: 1- الرؤيا الصالحة، وهي رؤيا حق وبشرى من الله يراها أو تُرى له، 2- حديث النفس وهي ما يحدِّث بها الرجل نفسه في اليقظة، 3- تحزين وتخويف الشيطان وأهاويل منه ليحزن ابن آدم.
- حاصل ما ذكر من أبواب الرؤيا الصالحة ثلاثة أشياء: أن يحمد الله عليها، وأن يستبشر بها، وأن يتحدث بها لكن لمن يحب دون من يكره.
- حاصل ما ذكر من أدب الرؤيا المكروهة خمسة أشياء: أن يتعوَّذ بالله من شرها، ومن شر الشيطان، وأن يتفل حين يهب من نومه عن يساره ثلاثا، ولا يذكرها لأحد أصلًا، وإذا أراد أن يرجع لنومه يتحوّل عن جنبه الذي كان عليه؛ فإنها لا تضره.
- قال ابن حجر: الحكمة فيه أنه إذا حدَّث بالرؤيا الحسنة من لا يحب قد يفسِّرها له بما لا يحب إما بُغضًا وإما حسدًا، فقد تقع على تلك الصفة أو يتعجّل لنفسه من ذلك حُزنًا ونكدًا، فأمر بترك تحديث مَن لا يُحِب بسبب ذلك.
- الحمد عند حدوث النِّعَم، وتجدد المنن، فذلك سبب لدوامها.