هركس مانند اين وضوى من وضو بگیرد، سپس دو ركعت نماز بخواند و - تا آنجا که در اختيارِ اوست- وسوسه و ريا به خود راه ندهد، گناهان گذشته‌اش بخشوده خواهند شد

متن عربی

عَنْ ‌حُمْرَانَ مَوْلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ رضي الله عنه: أَنَّهُ رَأَى عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ دَعَا بِوَضُوءٍ، فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ مِنْ إِنَائِهِ، فَغَسَلَهُمَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ أَدْخَلَ يَمِينَهُ فِي الْوَضُوءِ، ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَاسْتَنْثَرَ، ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا، وَيَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثَلَاثًا، ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ، ثُمَّ غَسَلَ كُلَّ رِجْلٍ ثَلَاثًا، ثُمَّ قَالَ: رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ نَحْوَ وُضُوئِي هَذَا، وَقَالَ: «مَنْ تَوَضَّأَ نَحْوَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ لَا يُحَدِّثُ فِيهِمَا نَفْسَهُ غَفَرَ اللهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ».

ترجمه

از حُمران مولاى عثمان ـ رضى الله عنه ـ روایت است که وی عثمان ـ رضى الله عنه ـ را دید که درخواست آب وضو كرد، سپس از آب داخل ظرف بر روى دست‌هايش ريخت و سه بار آنها را شست، سپس دست راستش را در آب وضو وارد كرد، سپس «مضمضه» یعنی گرداندن آب در دهان و «استنشاق» یعنی داخل كردن آب در بينى و «استنثار» یعنی بيرون آوردن آب از بينى با فشار هوا انجام داد؛ آنگاه سه بار صورتش را شست و دست‌هايش را تا آرنج شست؛ سپس سرش را مسح كرد و در نهایت هر پايش را سه بار شست، آنگاه گفت: رسول الله ـ صلى الله عليه وسلم ـ را ديدم كه همانند اين وضوی من، وضو گرفت و فرمود: «مَنْ تَوَضَّأَ نَحْوَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ لَا يُحَدِّثُ فِيهِمَا نَفْسَهُ غَفَرَ اللهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ»: «هركس مانند اين وضوى من وضو بگیرد، سپس دو ركعت نماز بخواند و - تا آنجا که در اختيارِ اوست- وسوسه و ريا به خود راه ندهد، گناهان گذشته‌اش بخشوده خواهند شد».

شرح

عثمان ـ رضی الله عنه ـ روش وضوی پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ را به صورت عملی آموزش می‌دهد تا آنکه واضح‌تر باشد؛ پس ظرف آبی می‌خواهد و سه بار بر دستانش آب می‌ریزد و پس از آن دست راستش را در ظرف آب فرو می‌برد و از آن آب برمی‌دارد و در دهانش می‌گرداند، سپس بیرون می‌ریزد، آنگاه آب را نفسش به داخل بینی وارد می‌کند‌ و سپس آن را با فشار هوا بیرون می‌ریزد، سپس صورت خود را سه بار می‌شوید، آنگاه دستانش را سه بار به همراه دو آرنج می‌شوید، سپس دست خیس خود را یک بار بر سرش می‌کشد و درنهایت پاهایش را تا کعبین (قوزک‌ها) سه بار می‌شوید. و چون از وضویش فارغ می‌شود به آنان خبر می‌دهد که خود دیده است که پیامبر چنین وضویی گرفته است و به آنان بشارت داده که هرکس چنین وضویی بگیرد و با دلی متوجه و خاشعانه در برابر الله دو رکعت نماز بگزارد، الله متعال پاداش این وضوی کامل و این نماز خالصانه را بخشش گناهان گذشته‌اش قرار می‌دهد.

فواید

• در ابتداى وضو و قبل از داخل كردن دستان در داخل ظرف آب، مستحب است آنها را بشوید، اگر چه هنگام بيدار شدن از خواب نباشد، اما اگر هنگام بيدار شدن از خوابِ شب باشد، در اين صورت واجب است آنها را بشوید.
• معلم باید نزدیک‌ترین راه برای درک و فهم علم توسط دانش آموز را در نظر بگیرد، از جمله آموزش عملی.
• باید نمازگزار هرگونه فکر و ذکر مربوط به مشغولیت‌های دنیا را از خود دور سازد، زیرا کمال نماز در حضور دل است وگرنه افکار مختلف سلامت را از آن می‌گیرد؛ بنابراین بر او واجب است که با نفس خود جهاد کند و به این مساله بی‌توجه نباشد.
• استحباب شروع کردن از سمت راست در وضو.
• مشروعیت رعایت ترتیب میان مضمضه (آب در دهان چرخاندن) و استنشاق (آب در بینی کردن با نفس کشیدن) و استنثار (بیرون ریختن آب بینی با فشار هوا).
• مستحب بودن سه بار شستن صورت و دستان و پاها؛ و یک بار شستن آن واجب است.
• مغفرت گناهان گذشته وابسته به هر دو امر است: وضو و به جا آوردن دو رکعت به شکلی که در حدیث آمده است.
• هریک از اعضای وضو حدی دارد؛ چنانکه حد صورت: به صورت طولی از محل عادی روییدن موی سر است تا چانه و جایی که ریش‌ها آویزان هستند؛ و از گوش تا گوش به صورت عرضی. حد دست: از نوک انگشتان است تا آرنج و آرنج مفصلی است که میان ساعد و بازو قرار دارد. و حد سر: از محل عادی روییدن موی سر در دو طرف سر است تا بالای گردن و مسح گوش‌ها از جملهٔ [مسح] سر است. حد پا: از نوک انگشتان پا تا مچ به همراه مفصلی است که بین پا و ساق قرار دارد.

موضوع‌ها

• فقه و اصول
• فقه عبادات
• طهارت
• وضو
• روش وضو