منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن عائشة رضي الله عنها قالت: كَانَ كَلاَمُ رَسُولِ الله -صلَّى الله عليه وسلَّم- كَلاَمًا فَصلاً يَفْهَمُهُ كُلُّ مَنْ يَسْمَعُهُ.
ترجمه
از عایشه رضی الله عنها روایت است که می گوید: سخنِ رسول الله صلى الله عليه وسلم سخنی آشکار و روشن بود چنانکه برای هر شنونده ای قابل فهم بود.
شرح
حدیث عایشه رضی الله عنها می گوید: سخن رسول الله صلی الله علیه وسلم سخنی آشکار و روشن بود؛ به این معنا که حروف و کلمات آن جدا از هم بود و درهم نبود و برای هر شنونده ای بدون ابهام و ایراد بود؛ حتی به سبب تانی و درنگی که در سخن گفتن داشت، اگر کسی می خواست می توانست حروف و کلماتش را بشمارد؛ چون به رسول الله صلی الله علیه وسلم جوامع الکلم یا سخنان کوتاه و پر محتوا عنایت شده بود؛ سخنانی با الفاظی اندک و معانی جامع و شامل؛ شایسته و مناسب است که سخن گفتن انسان چنان درهم نباشد که شنونده متوجه نشود و یا بخشی از کلام بر او پنهان بماند. چون هدف از سخن گفتن تفهیم مخاطب می باشد و هرچه سخنی به این هدف نزدیک تر باشد، بهتر و مناسب تر است. همچنین باید این نکته را در نظر داشت که به کار بردن چنین اسلوب شیوا و روشنی در سخن گفتن و سه بار تکرار کردن آن برای کسی که متوجه نشده یا آن را درک نکرده است، پیروی از رسول الله صلی الله علیه وسلم می باشد؛ و در پیش گرفتن این اسلوب با این نگاه که پیروی از رسول الله صلی الله علیه وسلم می باشد باعث ثواب و پاداش بوده و با درک مطلب برادر مسلمان همراه است. و به همین ترتیب شایسته است، احساس و نیت پیروی از رسول الله صلی الله علیه وسلم در انجام تمام سنت های ایشان مد نظر باشد تا هم اتباع و پیروی صورت گیرد و هم ثواب و پاداش حاصل گردد.
شرح: العربية
حديث عائشة رضي الله عنها أنها قالت: إنَّ النبي صلى الله عليه وسلم كان كلامه فصلا، معناه أنه كان مفصلا لا يدخل الحروف بعضها على بعض، ولا الكلمات بعضها على بعض، بيِّن ظاهر لكل من سمعه ليس فيه تعقيد ولا تطويل، حتى لو شاء العاد أن يحصيه لأحصاه من شدة تأنيه صلى الله عليه وسلم في الكلام؛ وهذا لأنَّ النبيَّ -صلَّى الله عليه وسلَّم- أُعْطِيَ جوامع الكلم واختصر له الكلام اختصارا، وجوامع الكلم أن تجمع المعاني الكثيرة في اللفظ القليل. وهكذا ينبغي للإنسان أن لا يكون كلامه متداخلا بحيث يخفى على السامع؛ لأن المقصود من الكلام هو إفهام المخاطب، وكلما كان أقرب إلى الإفهام كان أولى وأحسن. ثم إنه ينبغي للإنسان إذا استعمل هذه الطريقة، يعني إذا جعل كلامه فصلا بينا واضحا، وكرَّره ثلاث مرات لمن لم يفهم، ينبغي أن يستشعر في هذا أنه متبع لرسول الله صلى الله عليه وسلم حتى يحصل له بذلك الأجر وإفهام أخيه المسلم. وهكذا جميع السنن اجعل على بالك أنك متبع فيها لرسول صلى الله عليه وسلم حتى يتحقق لك الاتباع وثوابه.
- فصاحة النبي -صلى الله عليه وسلم- ومخاطبته للناس بما يفهمون.
- ينبغي على الداعي إلى الله أن يبذل كل جهده ليصل كلامه إلى كل من أحب سماعه.
- ينبغي على الداعي إلى الله أن يكون رحيما بالمدعوين في إيصال الحق لهم، وحريصا عليهم، ومهتما بأمرهم أكثر من أمره.
- ينبغي على المتحدث أن يُفهِم السامعين حديثه حتى لا يخفى منه شيء على بعضهم، فيفهم ضده وعكسه.