منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَن عَبدِ الله بنِ الشِّخِّير رضي الله عنه قَالَ: انْطَلَقْتُ في وَفدِ بَنِي عَامِرٍ إِلى رَسُولِ الله صلى الله عليه وسلم، فَقُلنا: أَنتَ سيّدُنَا، فقال: «السَّيدُ اللهُ»، قُلنا: وَأَفْضَلُنا فَضْلاً، وأعظَمُنا طَوْلاً، فقال: «قُولُوا بِقَولِكُم، أَو بَعضِ قولِكُم، وَلَا يَسْتَجْرِيَنَّكُم الشَّيطَانُ».
ترجمه
از عبدالله بن شِخّیر ـ رضی الله عنه ـ روایت است که گفت: همراه با فرستادگانی از بنی‌عامر نزد رسول اکرم ـ صلی الله علیه وسلم ـ رفتیم، پس گفتیم: تو سید (سرور) مایی. فرمود: «السَّيدُ اللهُ»: «سید، الله است». گفتیم: و بهترین ما از نظر فضل و شرف و برتری هستی و بخشنده‌ترین و والاترین مایی. پس فرمود: «قُولُوا بِقَولِكُم، أَو بَعضِ قولِكُم، وَلَا يَسْتَجْرِيَنَّكُم الشَّيطَانُ»: «سخن خود را یا بخشی از سخن خود را بگویید و شیطان شما را [در مسیر باطل] جری نکند».
شرح
گروهی نزد پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ آمدند و چون نزد ایشان رسیدند، از روی مدح ایشان، سخنانی گفتند که پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ آنها را نپسندید، آنان گفتند: «تو سرور ما هستی»، پس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمود: «سید و سرور، الله است». زیرا دارای سروری کامل بر آفریدگانش است و آنان بندگان او هستند. و گفتند: تو «بهترین مایی از نظر فضل» و بالاترین ما از نظر مرتبت و شرف و مزیت هستی. و تو «بزرگ‌ترین ما از نظر عطا هستی» و بخشنده‌ترین و والاترین و گرامی‌ترین ما هستی. سپس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ آنان را ارشاد نمود که همان سخنان معمول خود را بگویند و در گزینش الفاظ تکلف نورزند و شیطان آنان را به سوی غلو و زیاده‌روی در مدح نکشاند که باعث وقوع در شرک و وسایل شرک می‌شود.
فواید
- بزرگی قدر و منزلت پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ در دل اصحابش و احترام آنان به او.
- نهی از تکلف در الفاظ و میانه‌روی در گفتار.
- حفاظت توحید از گفته‌ها و کارهایی که به آن خلل وارد می‌کند.
- نهی از زیاده‌روی در مدح؛ زیرا از دروازه‌های ورود شیطان است.
- پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ سرور فرزندان آدم است و آنچه در این حدیث آمده، از باب تواضع پیامبر و بیم آن است که مبادا نسبت به ایشان غلو کنند.
شرح: العربية
جاءَ جماعةٌ إلى النبيِّ صلى الله عليه وسلم، فلمّا وَصَلَوا إليه قالوا -مَادِحِين له- بعضَ الكلمات التي كَرِهَها صلى الله عليه وسلم، فقالوا: "أنت سيدُنا"، فقال لهم صلى الله عليه وسلم: "السيدُ الله" فله السُّؤْدَدُ التامُّ على خلقِهِ وهم عبيدُهُ. وقالوا: أنت "أَفْضَلُنا فَضْلًا" وأعلانا رُتبةً وشرفًا ومزيةً. وأنت "أعظَمُنا طَوْلًا" وأكثرنا عطاءً وعُلوًّا ورفعةً. ثم أرشدَهم النبيُّ صلى الله عليه وسلم أن يقولوا قولهم المعتاد ولا يتكلَّفوا الألفاظ، وألَّا يَجُرَّهم الشيطان إلى الغلو والإطراء الذي يُوقِع فيما حُرِّم من الشرك ووسائله.
- عظم قدر النبي صلى الله عليه وسلم في نفوس أصحابه واحترامهم له.
- النهي عن التكلّف في الألفاظ، والاقتصاد في المقال.
- حماية التوحيد عما يُخِلُّ به من الأقوال والأعمال.
- النهي عن الغلو في المدح، فهو من مداخل الشيطان.
- النبي صلى الله عليه وسلم هو سيِّدُ ولد آدم، وما جاء في الحديث هو من باب التواضع، ومن باب الخوف عليهم أن يغلو فيه.