سخنی گفتی که اگر با آب دریا آمیخته می‌شد، آن را تغییر می‌داد [و آلوده می‌کرد]

متن عربی

عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ المؤْمنينَ رَضيَ اللهُ عنها قَالَت: قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: حَسْبُكَ مِنْ صَفِيَّةَ كَذَا وَكَذَا، -قَالَ أَحدُ الرُّوَاةِ: تَعْنِي قَصِيرَةً- فَقَالَ: «لَقَدْ قُلْتِ كَلِمَةً لَوْ مُزِجَتْ بِمَاءِ الْبَحْرِ لَمَزَجَتْهُ» قَالَتْ: وَحَكَيْتُ لَهُ إِنْسَانًا، فَقَالَ: «مَا أُحِبُّ أَنِّي حَكَيْتُ إِنْسَانًا وَأَنَّ لِي كَذَا وَكَذَا».

ترجمه

از مادر مؤمنان عایشه رضی الله عنها روایت است که فرمود: به پیامبر صلی الله علیه و سلم گفتم: از صفیه همین [عیب] برای شما بس که چنین و چنان است - یکی از راویان گفت: منظورش قدکوتاهش بود - پس پیامبر فرمودند: «لَقَدْ قُلْتِ كَلِمَةً لَوْ مُزِجَتْ بِمَاءِ الْبَحْرِ لَمَزَجَتْهُ» یعنی: «سخنی گفتی که اگر با آب دریا آمیخته می‌شد، آن را تغییر می‌داد [و آلوده می‌کرد]». [عایشه] گفت: و [برای ایشان] ادای شخصی را درآوردم. پس فرمودند: «مَا أُحِبُّ أَنِّي حَكَيْتُ إِنْسَانًا وَأَنَّ لِي كَذَا وَكَذَا» یعنی: «دوست ندارم که ادای کسی را درآورم، هرچند در برابر آن چنین و چنان [از دنیا] برای من باشد».

شرح

ام‌المؤمنین عایشه رضی الله عنها به پیامبر صلی الله علیه و سلم گفت: از صفیه -منظورش ام‌المؤمنین رضی الله عنها است- همین برایت کافی است که از عیب‌های بدنی‌اش این است که قدکوتاه است. پس پیامبر فرمودند: سحنی گفتی که اگر با آب دریا مخلوط می‌شد، بر آن چیره می‌گشت و آن را تغییر می‌داد و فاسد می‌کرد. [عایشه] گفت: و برای تحقیر، رفتار انسانی [دیگر] را تقلید کردم. پس پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: خوشحالم نمی‌کند که از عیبش سخن بگویم، یا به قصد تحقیر ادایش را درآورم و مانند او عمل کنم یا مانند او سخن بگویم، هرچند در برابر آن چیزهای بسیاری از دنیا به من داده شود.

فواید

• هشدار و ترساندن از غیبت.
• تقلید کردن از حرکات و ادای دیگران را درآوردن به قصد تحقیر و کوچک شمردن، از غیبت حرام است.
• توصیف عیب‌های بدنی، بخشی از غیبت است.
• قاضی گفته است: «مزج» به معنای مخلوط کردن و تغییر دادن با افزودن چیزی دیگر به آن است. و معنای [حدیث] این است که این غیبت، اگر از چیزهایی بود که با دریا مخلوط می‌شود، با وجود کثرت و فراوانی آب دریا، حالت آن را تغییر می‌داد، پس چگونه خواهد بود [تأثیر آن] بر اعمال اندکی که با آن آمیخته شده است.
• بیان چیزی از حسادتی که میان همسران یک مرد (هووها) رخ می‌دهد.
• تأیید نکردنِ منکر از سوی ایشان صلی الله علیه و سلم.
• کوچک شمردنِ شأن دنیا و آنچه در آن است، هنگامی که با رضایت خداوند متعال و عدم خشم او مقایسه شود.
• اسلام، دین اخلاق نیکوست، و به حفظ آبروها از اینکه با گفتار یا کردار شکسته شود، امر کرده است؛ زیرا این کار از چیزهایی است که دشمنی و کینه را میان مسلمانان به ارث می‌گذارد.

موضوع‌ها

• فضائل و آداب
• فقه اخلاق
• اخلاق ناپسند