منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن أبي هريرة رضي الله عنه قال: مَرَّ رجُل من أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم بِشِعبٍ فيه عُيَيْنَةٌ من ماء عَذْبَة، فأعْجَبتْه، فقال: لو اعْتَزلت الناس فَأقَمْتُ في هذا الشِّعْبِ، ولنْ أفعل حتى أسْتأذِن رسول الله صلى الله عليه وسلم فذَكر ذلك لرسول الله صلى الله عليه وسلم فقال: «لا تَفْعَل؛ فإن مُقام أحدِكم في سَبِيل الله أفضل من صلاته في بيته سَبْعِين عاماً، ألا تُحِبُّونَ أن يَغْفِر الله لكم، ويدخلكم الجنة؟ اُغْزُوا في سبيل الله، من قَاتَل في سبيل الله فُوَاقَ نَاقَةٍ وجَبَت له الجنة».
ترجمه
از ابوهريره رضی الله عنه روایت است که می گويد: يکی از اصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم از دره ای که در آن چشمه ای کوچک با آب گوارا بود، گذشت و از آن خوشَش آمد؛ با خود گفت: کاش از مردم کناره گيری کنم و در اين دره اقامت نمايم؛ اما اين کار را نمی کنم تا از رسول الله صلى الله عليه وسلم اجازه بگيرم. لذا تصميمش را با رسول الله صلى الله عليه وسلم در ميان نهاد که ایشان فرمود: «لا تَفعلْ؛ فَإنَّ مُقامَ أَحَدِكُمْ في سَبيلِ اللهِ أفْضَلُ مِنْ صَلاَتِهِ في بَيْتِهِ سَبْعِينَ عَاماً، أَلا تُحِبُّونَ أنْ يَغْفِرَ الله لَكُمْ، وَيُدْخِلَكُمُ الجَنَّةَ؟ أُغْزُوا في سَبيلِ الله، من قَاتَلَ فِي سَبِيلِ اللهِ فُوَاقَ نَاقَةٍ وَجَبَتْ لَهُ الجَنَّةُ»: «اين کار را نکن؛ حضور و نبردِ هريک از شما در راهِ الله، از نمازِ هفتاد سال در خانه برتر است. آيا دوست نداريد الله شما را بيامرزد و وارد بهشت بگرداند؟ در راه الله پيکار کنيد. هرکس به اندازه ی فاصله ی ميان گرفتن و رها کردن پستان شتر - به وقت دوشيدن آن - در راه الله پيکار کند، بهشت بر او واجب می شود».
شرح
مردی از اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم از دره ای در کوهی می گذرد؛ در این دره چشمه ای با آبی گوارا جریان دارد؛ این چشمه توجه او را به خود جلب می کند و درنتیجه دوست دارد از مردم کناره گیری کرده و در این مکان دلچسب و گوارا اقامت نموده و به عبادت الله پرداخته و از آن چشمه بنوشد. اما با خود می گوید تا از رسول الله صلی الله علیه وسلم در این مورد اجازه نگیرد، اقدامی نخواهد کرد؛ لذا این مساله را با رسول الله صلی الله علیه وسلم در میان می گذارد؛ و ایشان می فرماید: «چنین کاری نکن». رسول الله صلی الله علیه وسلم او را از این کار نهی می کند. چون جهاد در راه الله بر وی واجب می باشد و در این حالت عزلت نشینی برای ادای نوافل، مصداق معصیت و نافرمانی است چون مستلزم ترک واجبی می باشد. سپس به وی می فرماید: «حضور و نبردِ هريک از شما در راهِ الله، از نمازِ هفتاد سال در خانه برتر است». یعنی جهاد در راه الله برتر از هفتاد سال نماز خواندن است. چون فواید جهاد عام و فراگیر است بر خلاف نماز که فایده ی آن تنها متوجه نمازگزار می باشد. در ادامه می فرماید: «آيا دوست نداريد الله شما را بيامرزد و وارد بهشت بگرداند؟» یعنی اگر دوست دارید الله متعال گناهان تان را ببخشد و بیامرزد و شما را وارد بهشت کند، باید در راه الله جهاد کنید و در این راه صبر کنید و امید پاداش داشته باشید. سپس فضل آن را بیان می کند: «هرکس به اندازه ی فاصله ی ميان گرفتن و رها کردن پستان شتر - به وقت دوشيدن آن - در راه الله پيکار کند، بهشت بر او واجب می شود». یعنی هرکس در راه الله و برای اعلای کلمه ی الله بجنگد، بهشت بر او واجب می شود هرچند مشارکت وی در جنگ بسیار کوتاه باشد.
شرح: العربية
أن رجلاً من أصحاب النبي صلى الله عليه وسلم مرَّ بشعب في جَبل، وفي الشِّعْب عَيْنٌ فيها ماء عَذْبٌ، فأعجبته تلك العين وأحب أن يعتزل الناس ويقيم في ذلك المكان يَتَعَبد الله ويشرب من تلك العين، إلا أنه رضي الله عنه قال لنْ أفعل حتى أستأذن رسول الله صلى الله عليه وسلم فذكر ذلك لرسول الله صلى الله عليه وسلم فقال: "لا تفعل" نهاه النبي صلى الله عليه وسلم عن ذلك؛ لأن الغزو قد وجَبَ عليه، فكان اعتزاله للتطوع معصية لاستلزامه ترك الواجب. ثم قال له: "فإن مُقام أحدِكم في سَبِيل الله أفضل من صلاته في بيته سَبْعِين عاماً" والمعنى: أن الجهاد في سبيل الله أفضل من التفرغ للصلاة سبعين عاماً؛ وذلك لأن الجهاد نفعه متعدٍ بخلاف الصلاة، فنفعها قاصر على صاحب العبادة. "ألا تُحِبُّونَ أن يَغْفِر الله لكم، ويدخلكم الجنة؟!" أي: إذا كنتم تحبون أن يَغْفِر الله لكم ذنوبكم ويدخلكم الجنة، فعليكم بالغزو في سبيل الله تعالى ، صابرين محتسبين. ثم بين فضله، بقوله: "من قَاتل في سبيل الله فُوَاقَ نَاقَةٍ وجَبَت له الجنة" أي: من قاتل في سبيل الله تعالى لإعلاء كلمته وجبت له الجنة ولو كانت مشاركته في القتال مدة يسيرة.
- ما كان عليه الصحابة من الأدب مع رسول الله -صلى الله عليه وسلم-، فإن أحدهم كان لا يَبِتُّ في أمْر، حتى يَعرضه على النبي -صلى الله عليه وسلم-.
- زيادة الترغيب في الجهاد في سبيل الله -تعالى-.
- العلم قبل العمل؛ ولذلك سأل الصحابي رسول الله -صلى الله عليه وسلم- عن مسألته قبل عملها.
- المؤمن هواه تبعٌ للشرع.
- ضَمِنَ الله -تعالى- الجنَّة لمن قُتل في سبيله، لا يريد إلا وجهه، ولا يقاتل إلا لتكون كلمة الله هي العليا.
- دل الحديث بمفهومه أن من قاتل لعصبية أو حمية، لم تَجب له الجنة.
- حرص رسول الله -صلى الله عليه وسلم- على أن تحوز أمته الخير، وتنال الدرجات العليا في الجنة.
- حرص الشيطان على إغواء بني آدم؛ فإنه أراد أن يثني هذا الصحابي عما هو أعظم له في الأجر والثواب.