منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا يَزَالُ النَّاسُ بِخَيْرٍ مَا عَجَّلُوا الْفِطْرَ».
ترجمه
از سَهل بن سعد رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «لَا يَزَالُ النَّاسُ بِخَيْرٍ مَا عَجَّلُوا الْفِطْرَ». یعنی: «مردم همواره در خیر به سر می برند، تا هنگامی که در افطار عجله کنند».
شرح
پیامبر صلی الله علیه و سلم خبر داده‌اند که مردم تا زمانی در خیر و نیکی هستند که در روزه - پس از اطمینان یافتن از غروب خورشید - در افطار کردن شتاب کنند؛ و این به جهت پیروی از سنت و توقف کردن در محدودهٔ آن است.
فواید
- نووی گفته است: این [حدیث] تشویقی است برای شتاب کردن در افطار پس از اطمینان از غروب خورشید، و معنایش این است که امور امت تا زمانی که بر این سنت محافظت کنند، منظم و آنان در خیر خواهند بود، و هرگاه آن را به تأخیر اندازند، این علامتی از فسادی است که در آن واقع خواهند شد.
- باقی ماندن خیر در میان مردم به سبب پیروی آنان از سنت است، و تباهی امور به دگرگون ساختن سنت مربوط می‌شود.
- مخالفت با اهل کتاب و اهل بدعت، زیرا آنان افطار را به تأخیر می‌اندازند.
- ابن حجر گفته است: و در آن [حدیث]، بیان علت این امر وجود دارد. مهلّب گفته است: حکمت آن این است که از شب، بر [مدت] روز افزوده نشود، و همچنین به این دلیل که این کار برای روزه‌دار آسان‌تر و برای عبادت، نیروبخش‌تر است. علما اتفاق نظر دارند که محل این [حکم] زمانی است که غروب خورشید با دیدن یا با خبر دادن دو فرد عادل، و همچنین بنا بر نظر راجح، با خبر دادن یک فرد عادل، قطعی شود.
- ابن حجر گفته است: تذکر: از بدعت‌های زشت، چیزی است که در این زمانه پدید آمده، از جمله گفتن اذان دوم حدود یک سوم ساعت قبل از فجر در ماه رمضان، و خاموش کردن چراغ‌هایی که به عنوان علامت حرام شدن خوردن و آشامیدن برای روزه‌داران قرار داده شده است، به این گمان از سوی پدیدآورنده‌اش که این کار برای احتیاط در عبادت است، و جز تعداد اندکی از مردم از آن آگاه نیستند. و این کار آنان را به جایی کشانده که دیگر اذان نمی‌گویند مگر مدتی پس از غروب، به این گمان که وقت را تثبیت کنند. پس افطار را به تأخیر انداختند و سحری را جلو انداختند و با سنت مخالفت کردند، و به همین دلیل خیر از میانشان کم و شر در میانشان زیاد شد، و خداوند یاری‌دهنده است.
شرح: العربية
أَخْبَرَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أنه لا يزال الناس بخير ما عَجَّلوا الفطر في الصيام بعد التَّحَقُّق من غروب الشمس؛ وذلك امتثالًا للسُّنَّة، والوقوف عند حدِّها.
- قال النووي: فيه الحث على تعجيله بعد تحقُّق غروب الشمس، ومعناه لا يزال أَمْرُ الأمة مُنتظمًا وهم بخير ما داموا محافظين على هذه السنة، وإذا أخّروه كان ذلك علامة على فسادٍ يَقَعون فيه.
- بقاء الخير في الناس بسبب اتباعهم للسنة، وفساد الأمور يتعلق بتغيُّر السنة.
- مخالفة أهل الكتاب وأهل البدع، فإنهم يؤخِّرون الإفطار.
- قال ابن حجر: وفيه بيان العلة في ذلك، قال المُهَلّب: والحكمة في ذلك أن لا يُزاد في النهار من الليل، ولأنه أرفق بالصائم وأقوى له على العبادة، واتفق العلماء على أنّ مَحَلّ ذلك إذا تحقق غروب الشمس بالرؤية أو بإخبار عَدْلَين، وكذا عدل واحد في الأرجح.
- قال ابن حجر: تنبيه: من البدع المنكرة ما أُحْدِث في هذا الزمان من إيقاع الأذان الثاني قبل الفجر بنحو ثلث ساعة في رمضان، وإطفاء المصابيح التي جعلت علامة لتحريم الأكل والشرب على من يريد الصيام زعمًا ممن أحدثه أنه للاحتياط في العبادة، ولا يعلم بذلك إلا آحاد الناس، وقد جَرَّهم ذلك إلى أن صاروا لا يؤذِّنون إلا بعد الغروب بدرجة لتمكين الوقت زعموا، فأخروا الفطر، وعجلوا السحور، وخالفوا السنة، فلذلك قَلَّ عنهم الخير وكثر فيهم الشر، والله المستعان.