منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: أَوْصَانِي خَلِيلِي صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلاَثٍ: صِيَامِ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ، وَرَكْعَتَيِ الضُّحَى، وَأَنْ أُوتِرَ قَبْلَ أَنْ أَنَامَ.
ترجمه
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که می‌گوید: «خلیلم مرا به سه چیز سفارش نمود: روزه گرفتن سه روز از هر ماه و دو رکعت نماز ضُحیٰ و اینکه پیش از خواب نماز وترم را ادا کنم».
شرح
ابوهریره رضی الله عنه خبر می‌دهد که یار و محبوبش پیامبر صلی الله علیه وسلم او را به سه خصلت توصیه نموده است: نخست: روزه گرفتن سه روز از هر ماه. دوم: دو رکعت نماز ضحی در هر روز. سوم: ادای نماز وتر پیش از خواب؛ و این برای کسی است که بیم آن دارد آخر شب بیدار نشود.
فواید
- مختلف بودن توصیه‌های پیامبر صلی الله علیه وسلم به اصحابش، بر اساس آگاهی پیامبر صلی الله علیه وسلم از احوال و شرایط اصحاب بود و اینکه چه توصیه‌ای مناسب هریک از آنان است. چنانکه برای قوی توصیهٔ جهاد مناسب است و برای عابد توصیهٔ عبادت و برای عالم توصیهٔ علم و به همین ترتیب.
- ابن حجر عسقلانی دربارهٔ «روزه گرفتن سه روز از هر ماه» می‌گوید: «چنانکه به نظر می‌رسد منظور از آن روزهای بیض است یعنی روز سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم هر ماه هجری».
- ابن حجر عسقلانی می‌گوید: «این بیانگر مستحب بودن انجام وتر پیش از خواب است و این در حق کسی است که مطمئن نیست [در پایان شب] بیدار خواهد شد».
- اهمیت این اعمال سه‌گانه؛ به دلیل توصیه‌ی پیامبر صلی الله علیه وسلم به آنها برای تعدادی از صحابه.
- ابن دقیق العید دربارهٔ «دو رکعت ضُحیٰ» می‌گوید: «شاید ذکر کمترین رکعت برای تاکید بر انجام آن باشد و این دال بر مستحب بودن نماز ضحی است و اینکه کمترین مقدارش دو رکعت است».
- وقت نماز ضُحیٰ (چاشت): تقریبا یک ربع ساعت پس از طلوع خورشید آغاز می‌شود و تا حدود ده دقیقه پیش از نماز ظهر ادامه می‌یابد. تعداد کمترین رکعات این نماز، دو رکعت است و دربارهٔ حداکثر تعداد رکعات آن اختلاف کرده‌اند. چنانکه گفته شده: هشت رکعت؛ و گفته شده: حدی برای حداکثر آن نیست.
- وقت وتر: از بعدِ نماز عشاء تا طلوع فجر. کمترین رکعات آن یک رکعت است و بیشترینش یازده رکعت.
شرح: العربية
يُخْبِرُ أبو هريرةَ رضي الله عنه أنَّ حبيبَه وصاحبَه النبيَّ صلى الله عليه وسلم أوصاه وعَهِدَ إليه بثلاث خصالٍ: الأولى: صوم ثلاثة أيام من كل شهر. الثانية: ركعتي الضُّحَى كل يوم. الثالثة: الوِتْر قبل النوم؛ وذلك لِمَن خاف أن لا يَستيقظ آخر الليل.
- اختلاف وصايا النبيِّ صلى الله عليه وسلم لأصحابه: مَبنيٌّ على عِلْمِه صلى الله عليه وسلم بأحوال أصحابه، وما يُناسِب كلَّ واحد منهم، فالقوي يُناسبه الجهاد، والعابد تُناسبه العبادة، والعالِم يُناسبه العِلْم، وهكذا.
- قال ابن حجر العسقلاني في قوله: صوم ثلاثة أيام من كل شهر، الذي يظهر أن المراد بها البِيْض؛ وهي: يوم الثالث عشر، والرابع عشر، والخامس عشر، من الشهر الهجري.
- قال ابن حجر العسقلاني: فيه استحباب تقديم الوتر على النوم، وذلك في حقِّ مَن لم يَثِق بالاستيقاظ.
- أهمية هذه الأعمال الثلاثة؛ لوصية النبي صلى الله عليه وسلم عَدَدًا من أصحابه بها.
- قال ابن دقيق العيد في قوله: (وركعتي الضحى): لعلّه ذَكَر الأقَلَّ الذي يوجد التأكيد بفعله، وفي هذا دلالة على استحباب صلاة الضحى، وأنَّ أقلها ركعتان.
- وقت صلاة الضحى: من بعد شروق الشمس بربع ساعة تقريبًا، ويَمتَد وقتُها إلى ما قبل الظهر بعشر دقائق تقريبًا، وعددها: أقلها ركعتان، واختُلف في أكثرها؛ فقيل: ثماني ركعات، وقيل: لا حد لأكثرها.
- وقت الوتر: من بعد صلاة العشاء إلى طلوع الفجر، وأقله ركعة، وأكثره إحدى عشرة ركعة.