منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا: أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُرُوا لَيْلَةَ القَدْرِ فِي المَنَامِ فِي السَّبْعِ الأَوَاخِرِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَرَى رُؤْيَاكُمْ قَدْ تَوَاطَأَتْ فِي السَّبْعِ الأَوَاخِرِ، فَمَنْ كَانَ مُتَحَرِّيهَا فَلْيَتَحَرَّهَا فِي السَّبْعِ الأَوَاخِرِ».
ترجمه
از ابن عمر رضی الله عنهما روایت است که: مردانی از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و سلم، شب قدر را در خواب در هفت شب پایانی [رمضان] دیدند. پس رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمودند: «أَرَى رُؤْيَاكُمْ قَدْ تَوَاطَأَتْ فِي السَّبْعِ الأَوَاخِرِ، فَمَنْ كَانَ مُتَحَرِّيهَا فَلْيَتَحَرَّهَا فِي السَّبْعِ الأَوَاخِرِ» یعنی: «می‌بینم که خواب شما بر هفت شب پایانی توافق [و هماهنگی] کرده است، پس هر کس در جستجوی آن است، باید آن را در هفت شب پایانی جستجو کند».
شرح
مردانی از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و سلم در خواب دیدند که شب قدر در هفت شب پایانی رمضان خواهد بود. پس پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: می‌بینم که خواب شما بر هفت شب پایانی رمضان توافق کرده است، پس هر کس قصد آن را دارد و بر طلبش حریص است، باید در جستجو و طلب آن با بسیار انجام دادن عمل صالح بکوشد، چرا که امید به بودنِ آن در هفت شب پایانی بیشتر است. و این [هفت شب]، اگر ماه رمضان سی روزه باشد، از شب بیست و چهارم آغاز می‌شود، و اگر ماه بیست و نه روزه باشد، از شب بیست و سوم آغاز می‌شود.
فواید
- فضیلت شب قدر و تشویق به جستجوی آن.
- از حکمت و رحمت خداوند این است که این شب را پنهان داشت تا مردم در طلب آن، در عبادت بکوشند و در نتیجه ثوابشان افزون گردد.
- شب قدر در دههٔ آخر رمضان است و امید به بودنِ آن در هفت شب پایانیِ این دهه بیشتر است.
- شب قدر یکی از شب‌های دههٔ آخر رمضان است، و آن شبی است که خداوند عز و جل قرآن را در آن بر پیامبر صلی الله علیه و سلم نازل کرد و این شب را از نظر برکت، بزرگیِ قدر و تأثیر عمل صالح در آن، بهتر از هزار ماه قرار داد.
- «لیلة القدْر» با دال ساکن به این نام خوانده شده است که این قَدر یا از ریشهٔ «شرف» است، چنانکه گفته می‌شود: «فلان عظیم القدر» (فلانی دارای قدر و منزلت بزرگی است)، که اینجا اضافهٔ «لیلة» (شب) از باب اضافهٔ شیء به صفتش است، یعنی شبِ با شرافت، به این معنا که از نظر شرف و بزرگی و جایگاه، قدر و منزلت عظیمی دارد... {إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ} (همانا ما آن را در شبی پربرکت نازل کردیم) [دخان: ۳]. و یا از ریشهٔ «تقدیر» (اندازه‌گیری) است: که در این صورت اضافهٔ آن از باب اضافهٔ ظرف به محتوای آن است، یعنی شبی که در آن تقدیر و اندازه‌گیریِ آنچه در طول سال رخ می‌دهد، صورت می‌گیرد، {فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ} (در آن [شب] هر امر محکمی [از هم] جدا و فیصله داده می‌شود) [دخان: ۴].
شرح: العربية
رَأى رجالٌ من أصحاب النبيِّ صلى الله عليه وسلم في المنام أنّ ليلة القدر تكون في آخر سبع ليال من رمضان. فقال صلى الله عليه وسلم: أرى رؤياكم قد توافقت في السبع الأواخر من رمضان، فمن كان قاصدًا لها، حريصًا على طلبها، فليجتهد في تَحَرِّيها وطلبها بالإكثار من العمل الصالح فهي أرجى أن تكون في السبع الأواخر، وهي تبدأ من ليلة أربع وعشرين إذا كان شهر رمضان ثلاثين يومًا، وتبدأ ليلة ثلاث وعشرين إذا كان الشهر تسعة وعشرين يومًا.
- فضل ليلة القَدْر والحث على تحريها.
- من حكمة الله ورحمته أخفى هذه الليلة لِيَجِدَّ الناس في العبادة، طلبًا لها، فيَكثُر ثوابُهم.
- ليلة القَدْر في العشر الأواخر من رمضان، وفي السبع الأواخر منه أرجى.
- ليلة القدر هي إحدى ليالي العشر الأواخر من رمضان، وهي الليلة التي أنزل الله عز وجل فيها القرآن على النبي صلى الله عليه وسلم، وجعل هذه الليلة خيرًا من ألف شهر في بركتها، وعظيم قدرها، وأثر العمل الصالح فيها.
- سميت (ليلة القدْر) بسكون الدال بذلك، إما من الشرف فيُقال: فلان عظيم القدر، فتكون إضافة الليلة من باب إضافة الشيء إلى صفته، أي الليلة الشريفة، يعني أنها عظيمة القدر شرفًا وفخامة ومكانة إلى آخره، ﴿ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ ﴾ [الدخان: 3]، وإما من التقدير: فتكون إضافتها إليه من إضافة الظرف إلى ما يحتويه، أي هذه الليلة التي يكون فيها تقدير ما يجري في السنة، ﴿ فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ ﴾ [الدخان: 4].