منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ المُؤْمِنينَ رَضِيَ اللهُ عَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ أَحْيَا اللَّيْلَ، وَأَيْقَظَ أَهْلَهُ، وَجَدَّ وَشَدَّ الْمِئْزَرَ.
ترجمه
از ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها روایت است که گفت: هرگاه دههٔ [آخر رمضان] وارد می‌شد، رسول خدا صلی الله علیه و سلم شب را زنده نگه می‌داشتند و خانواده‌شان را بیدار می‌کردند و [در عبادت] می‌کوشیدند و کمر همت را می‌بستند». یعنی: از همسرانشان کناره‌گیری می‌کردند.
شرح
هرگاه دههٔ آخر رمضان وارد می‌شد، پیامبر صلی الله علیه و سلم تمام شب را با انواع طاعات زنده نگه می‌داشتند، و خانوادهٔ خود را برای نماز بیدار می‌کردند، و در عبادت بیش از عادتشان می‌کوشیدند، و خود را برای آن فارغ ساخته و از همسرانشان کناره‌گیری می‌کردند.
فواید
- تشویق به غنیمت شمردن اوقات بافضیلت با انجام اعمال صالح.
- نووی گفته است: در این حدیث [آمده] که مستحب است بر عبادات در دههٔ آخر رمضان افزوده شود، و اینکه نگه داشتن شب‌های آن با عبادات مستحب است.
- شایسته است که بنده با امر کردن خانواده‌اش به عبادت، بر [هدایت] آنان حریص باشد و بر [این کار] شکیبایی ورزد.
- انجام کارهای نیک، نیازمند ارادهٔ قوی، صبر و پایداری است.
- نووی گفته است: علما در معنای «محکم بستن اِزار» اختلاف نظر دارند. برخی گفته‌اند: منظور، کوشش در عبادات بیش از عادت ایشان صلی الله علیه و سلم در غیر آن ایام است، و معنایش آماده شدن برای عبادت است. گفته می‌شود: «من برای این کار لنگم را بستم» (کمر همت بستم)، یعنی: برای آن آماده شدم و خود را فارغ ساختم. و برخی گفته‌اند: این کنایه‌ای از کناره‌گیری از زنان برای مشغول شدن به عبادات است.
شرح: العربية
كَانَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم إذا دخل العشر الأواخر من رمضان أحيا الليل كلَّه بأنواع الطاعات، وأيقظ أهلَه للصلاة، واجتهد في العبادة زيادة على عادته، وتَفَرَّغ لها واعتزل نساءه.
- الترغيب باغتنام الأوقات الفاضلة بالأعمال الصالحة.
- قال النووي: ففي هذا الحديث: أنه يستحب أنْ يُزاد من العبادات في العشر الأواخر من رمضان، واستحباب إحياء لياليه بالعبادات.
- ينبغي على العبد أن يكون حريصًا على أهلِه بأمرِهم بالعبادة، ويَصْطَبِر عليهم.
- فعل الخيرات يحتاج إلى حَزْم وصبر ومصابرة.
- قال النووي: اختلف العلماء في معنى (شدّ المِئزر) فقيل: هو الاجتهاد في العبادات زيادة على عادته صلى الله عليه وسلم في غيره، ومعناه: التشمير في العبادات، يقال: شَدَدْتُ لهذا الأمر مِئزري، أي: تَشَمَّرتُ له وتَفَرّغت، وقيل: هو كناية عن اعتزال النساء للاشتغال بالعبادات.