منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ أَبِي سَعِيدٍ رضي الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَدْعُو بِدَعْوَةٍ لَيْسَ فِيهَا إِثْمٌ، وَلَا قَطِيعَةُ رَحِمٍ، إِلَّا أَعْطَاهُ اللهُ بِهَا إِحْدَى ثَلَاثٍ: إِمَّا أَنْ تُعَجَّلَ لَهُ دَعْوَتُهُ، وَإِمَّا أَنْ يَدَّخِرَهَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ، وَإِمَّا أَنْ يَصْرِفَ عَنْهُ مِنَ السُّوءِ مِثْلَهَا» قَالُوا: إِذنْ نُكْثِرُ، قَالَ: «اللهُ أَكْثَرُ».
ترجمه
از ابوسعید رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: «مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَدْعُو بِدَعْوَةٍ لَيْسَ فِيهَا إِثْمٌ، وَلَا قَطِيعَةُ رَحِمٍ، إِلَّا أَعْطَاهُ اللهُ بِهَا إِحْدَى ثَلَاثٍ: إِمَّا أَنْ تُعَجَّلَ لَهُ دَعْوَتُهُ، وَإِمَّا أَنْ يَدَّخِرَهَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ، وَإِمَّا أَنْ يَصْرِفَ عَنْهُ مِنَ السُّوءِ مِثْلَهَا» قَالُوا: إِذنْ نُكْثِرُ، قَالَ: «اللهُ أَكْثَرُ». یعنی: «هیچ مسلمانی نیست که دعایی کند که در آن گناه یا قطع رابطهٔ خویشاوندی نباشد، مگر آنکه الله به وسیلهٔ آن، یکی از سه چیز را به او می‌دهد: یا دعایش را به زودی [در دنیا] برایش برآورده می‌سازد، یا آن را در آخرت برایش ذخیره می‌کند، و یا به همان اندازه، بدی را از او دور می‌گرداند». گفتند: پس در این صورت، زیاد دعا می‌کنیم. فرمودند: «[فضل و عطای] الله بیشتر است».
شرح
پیامبر صلی الله علیه و سلم خبر داده‌اند: که مسلمان هرگاه خدا را بخواند و از او چیزی بخواهد که گناه نباشد، مانند درخواست آسان شدن گناه و ظلم، و یا قطع رابطهٔ خویشاوندی، مانند دعا علیه فرزندان و خویشاوندان، مگر آنکه خداوند در برابر دعایش یکی از سه چیز را به او عطا می‌کند: یا اینکه دعایش را به زودی برایش برآورده می‌سازد و آنچه را خواسته به او می‌دهد. و یا اینکه خداوند عز و جل آن را به عنوان پاداشی در روز قیامت برایش به تأخیر می‌اندازد تا موجب بلندی درجات یا رحمت و آمرزش گناهانش شود. و یا اینکه در دنیایش، به اندازهٔ آن دعا، بدی را از او دفع می‌کند. پس اصحاب به پیامبر صلی الله علیه و سلم گفتند: در این صورت زیاد دعا می‌کنیم؛ تا به یکی از این فضیلت‌ها دست یابیم؟ پس پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: آنچه نزد خداوند است، بیشتر و بزرگتر از آن چیزی است که شما می‌خواهید، پس عطای او تمام نمی‌شود و پایان نمی‌پذیرد.
فواید
- دعای مسلمان، با وجود شروط و آدابش، مستجاب است و رد نمی‌شود؛ به همین دلیل شایسته است که بنده زیاد دعا کند و در اجابت شتاب نورزد.
- اجابت دعا، محدود به حاصل شدنِ خودِ خواسته نیست؛ چه بسا به وسیلهٔ دعایش، [گناهانش] پوشانده شود، یا [پاداش آن] در آخرت برایش ذخیره گردد.
- ابن باز می‌گوید: اصرار و پافشاری، گمان نیک به خدا، و ناامید نشدن، از بزرگترین اسباب اجابت هستند. پس بر شخص است که در دعا پافشاری ورزد، و به خداوند عز و جل گمان نیک داشته باشد، و بداند که او حکیم و داناست؛ چه بسا اجابت را به خاطر حکمتی به زودی برآورده سازد، و چه بسا آن را به خاطر حکمتی به تأخیر اندازد، و چه بسا به درخواست‌کننده، چیزی بهتر از آنچه خواسته است، عطا کند.
شرح: العربية
أَخْبَرَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم: أنّ المسلم إذا دعا الله وسأله مسألة ليست بإثم كأنْ يدعوَه بتيسير المعصية والظلم، ولا دَعا بقطيعة رحم؛ كأن يدعوَ على أولاده وقرابته، إلا أعطاه الله بدعائه أحدَ ثلاثة أمور: إما أنْ يعجّل له دعوته ويعطيه ما سأل. وإما أنْ يؤخِّرها الله عز وجل أجرًا له يوم القيامة بعلو في الدرجات، أو رحمة ومغفرة من السيئات. وإما أن يدفع عنه في دنياه من السوء مثلها بقدر الدعاء. فقال الصحابة للنبي صلى الله عليه وسلم: إذن نكثر من الدعاء؛ لننال أحد هذه الفضائل؟ فقال صلى الله عليه وسلم: أن ما عند الله أكثر وأعظم مما تسألون، فعطاؤه لا ينفد، ولا ينتهي.
- دعوة المسلم مستجابة لا تُرَدّ لكن بشروطها وآدابها؛ لذلك ينبغي على العبد أن يكثر من الدعاء ولا يستعجل بالإجابة.
- الاستجابة للدعاء غير مقيَّدة بحصول المطلوب؛ فقد يُكَفِّر عنه بدعوته، أو يَدَّخِر له في الآخرة.
- قال ابن باز: الإلحاح، وحسن الظن بالله، وعدم اليأس، من أعظم أسباب الإجابة، فعلى المرء أن يُلِحَّ في الدعاء، ويحسن الظن بالله عز وجل، ويَعلم أنه حكيم عليم، قد يُعجِّل الإجابة لحكمة، وقد يؤخرها لحكمة، وقد يعطي السائل خيرًا مما سأل.