رسول الله صلى الله عليه وسلم نماز را با تکبير و قرائت را با «الحمد لله رب العالمين» آغاز می نمود و هنگامی که رکوع می کرد نه سرش را بالا می گرفت و نه پايين، بلکه تعادل را رعايت می کرد.

متن عربی

عن عائشة رضي الله عنها قالت: «كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يَسْتَفْتِحُ الصلاةَ بالتكبير، والقراءةَ بـ«الحمد لله رب العالمين» وكان إذا ركع لم يُشْخِصْ رأسه ولم يُصَوِّبْهُ ولكن بَيْن ذلك، وكان إذا رفَع رأسَه مِن الرُّكوع لم يَسْجُدْ حتى يَسْتَوِيَ قائِما، وكان إذا رفع رأسه من السَّجْدَة لم يَسْجُدْ حتى يَسْتَوِيَ قاعدا، وكان يقول في كلِّ رَكعَتَين التَّحِيَّة، وكان يَفْرِشُ رِجْلَهُ اليُسْرى ويَنْصِبُ رِجْلَهُ اليُمْنى، وكان يَنْهَى عن عُقْبَةِ الشَّيْطَانِ، ويَنْهَى أن يفْتَرِشَ الرَّجُلُ ذِرَاعَيْهِ افتِرَاش السَّبُعِ ، وكان يَخْتِمُ الصلاة بالتَّسلِيم».

ترجمه

از عايشه رضی الله عنها روایت است که می گويد: رسول الله صلى الله عليه وسلم نماز را با تکبير و قرائت را با «الحمد لله رب العالمين» آغاز می نمود و هنگامی که رکوع می کرد نه سرش را بالا می گرفت و نه پايين، بلکه تعادل را رعايت می کرد. و هنگام برخاستن از رکوع تا راست نمی ايستاد، به سجده نمی رفت. و زمانی که سرش را از سجده ی اول بر می داشت تا راست نمی نشست، دوباره به سجده نمی رفت. و بعد از هر دو رکعت، تشهد می خواند و پای چپش را فرش و پای راستش را نصب می کرد. و از نشستن به شیوه ی شيطان (گذاشتن نشيمنگاه و دست ها بر روی زمين و نصب کردن ساق ها) منع فرمود. همچنين از اينکه انسان مانند حيوان درنده ساعدهايش را روی زمين فرش نمايد، منع نمود و نمازش را با سلام گفتن به پايان می رساند.

شرح

در این حدیث ام المومنین عایشه رضی الله عنها نماز رسول الله صلی الله علیه وسلم را توصیف می کند تا هم سنت نبوی انتشار یابد و هم علم و دانش ابلاغ شود؛ اینکه رسول الله صلی الله علیه وسلم نماز را با تکبیرة الاحرام آغاز می کرد و می فرمود: «الله اکبر». و قرائت را با سوره ی فاتحه آغاز می کرد که با «الحمد لله رب العالمين» آغاز می شود؛ و چون بعد از قیام رکوع می کرد، سر مبارک را نه بالا می گرفت و نه پایین، بلکه حد اعتدال را رعایت می کرد. و چون سر از رکوع بر می داشت، قبل از اینکه سجده کند، راست می ایستاد؛ و هرگاه سر از سجده بالا می آورد، دوباره سجده نمی کرد تا اینکه راست می نشست. و بعد از هر دو رکعت برای تشهد می نشست و «التحيات لله والصلوات والطيبات» را تا پایان می خواند. و صفت نشستن ایشان به این صورت بود که پای چپش را فرش می کرد و بر آن می نشست و پای راستش را نصب می کرد. و از اینکه نمازگزار در نمازش مانند شیطان بنشیند، نهی کرده است. و نشستن شیطان به این صورت است که دو پایش را بر زمین فرش می کند و بر پشت پاهایش می نشیند یا دو پایش را نصب می کند و بر روی باسنش می نشیند؛ و از هر دو روش نهی شده است. همچنین از اینکه نمازگزار مانند درندگان دو ساعدش را در سجده بر روی زمین فرش نموده و بگستراند، نهی شده است. و چنانکه نمازش را با تعظیم و تکبیر الله متعال آغاز می کند، آن را با طلب سلام به حاضرین، ملائکه و نمازگزاران و همه ی بندگان نیک و صالح الله و اولین و آخرین آنها به پایان می رساند. بنابراین بر نمازگزار لازم است این نگاه عام را در دعایش داشته باشد.

موضوع‌ها

• فقه و اصول
• فقه عبادات
• نماز
• روش نماز