منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن عبد الله بن عمرو بن العاص رضي الله عنهما مرفوعاً: "كُلُوا، وَاشْرَبُوا، وَتَصَدَّقُوا، وَالْبَسُوا، غَيْرَ مَخِيلَة، وَلَا سَرَف".
ترجمه
از عبدالله بن عمرو بن عاص رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «كُلُوا، وَاشْرَبُوا، وَتَصَدَّقُوا، وَالْبَسُوا، غَيْرِ مَخِيلَةٍ وَلَا سَرَفٍ»: «بخورید و بیاشامید و صدقه دهید و بپوشید بی آنکه فخر فروخته و تکبر ورزید و اسراف کنید».
شرح
این حدیث بر تحریم اسراف در خوردن و نوشیدن و پوشیدن دلالت دارد و به صدقه دادن بدور از ریا و خودنمایی امر می کند؛ و حقیقت اسراف، تجاوز از حد در هر قول یا عملی بوده و در انفاق کردن مشهورتر می باشد. حدیث مذکور برگرفته از این کلام الهی است که می فرماید: «وكُلُواْ وَاشْرَبُواْ وَلاَ تُسْرِفُواْ»: «بخورید و بیاشامید؛ ولی اسراف نکنید». و بیانگر تحریم فخرفروشی و تکبر می باشد. و شامل توصیه هایی برای تدبیر و مدیریت نفس می باشد و با مصالح روح و جان انسان در دنیا و آخرت همراه است؛ با این توضیح که اسراف در هر چیزی برای بدن ضرر داشته و زیان آور است و زندگی و معیشت را با اخلال مواجه می کند؛ و بلکه جان آدمی را به خطر می اندازد و منجر به از بین رفتن آن می شود. فخرفروشی نیز برای نفس مضر است و با عجب و خودپسندی همراه است و گناه آن در آخرتِ انسان تاثیر داشته و خشم مردم را در دنیا به دنبال دارد. امام بخاری از ابن عباس رضی الله عنهما به صورت معلق روایت می کند که: «كُلْ مَا شِئْتَ، وَالبَسْ مَا شِئْتَ، مَا أَخْطَأَتْكَ اثْنَتَانِ: سَرَفٌ، أَوْ مَخِيلَةٌ»: «هرچه خواستی بخور و آنچه خواستی بپوش مادامی که اسراف یا فخرفروشی تو را گنه کار نکردند».
شرح: العربية
دل هذا الحديث على تحريم الإسراف في المأكل والمشرب والملبس والأمر بالتصدق من غير رياء ولا سمعة، وحقيقة الإسراف مجاوزة الحد في كل فعل أو قول وهو في الإنفاق أشهر. والحديث مأخوذ من قوله تعالى: {وكلوا واشربوا ولا تسرفوا} وفيه تحريم الخيلاء والكبر. وهذا الحديث جامع لفضائل تدبير الإنسان نفسه، وفيه مصالح النفس والجسد في الدنيا والآخرة، فإن السرف في كل شيء مضر بالجسد ومضر بالمعيشة، ويؤدي إلى الإتلاف فيضر بالنفس إذا كانت تابعة للجسد في أكثر الأحوال، والمخيلة تضر بالنفس حيث تكسبها العجب، وتضر بالآخرة حيث تكسب الإثم، وبالدنيا حيث تكسب المقت من الناس، وقد علق البخاري عن ابن عباس «كل ما شئت واشرب ما شئت ما أخطأتك اثنتان سرف ومخيلة».
- في هذا الحديث قاعدة مهمة في الاقتصاد.
- إباحة الأكل والشرب من ملاذ الدنيا المباحة.
- وجوب اجتناب الإسراف والتكبر.