رسول الله صلى الله عليه وسلم بعد از نماز عید قربان در خطبه فرمود: «هركس مثل ما نماز بخواند و بعد از نماز، مثل ما قربانی كند، قربانی اش بجا و درست می باشد؛ و هركس قبل از نماز ذبح كند، قربانی اش درست نیست و از او پذيرفته نمی شود».

متن عربی

عن البَرَاء بن عَازب رضي الله عنهما قال: «خطبنا النبي صلى الله عليه وسلم يوم الأضحى بعد الصلاة، فقال: من صلى صلاتنا وَنَسَكَ نُسُكَنَا فقد أصاب النُّسُكَ، ومن نسك قبل الصلاة فلا نُسُك له. فقال أبو بُرْدَةَ بن نِيَار -خال البَرَاء بن عَازبٍ-: يا رسول الله، إني نسكت شاتي قبل الصلاة، وعرفت أن اليوم يوم أكل وشرب، وأحببت أن تكون شاتي أول ما يذبح في بيتي، فذبحت شاتي، وتغديت قبل أن آتي الصلاة. فقال: شاتك شاة لحم. قال: يا رسول الله، فإن عندنا عَنَاقًا لنا هي أحب إلي من شاتين؛ أَفَتَجْزِي عني؟ قال: نعم، ولن تَجْزِيَ عن أحد بعدك».

ترجمه

از براء بن عازب رضی الله عنهما روایت است که می گوید: رسول الله صلى الله عليه وسلم بعد از نماز عید قربان در خطبه فرمود: «مَنْ صَلَّى صَلاتَنَا وَنَسَكَ نُسُكَنَا فَقَدْ أَصَابَ النُّسُكَ، وَمَنْ نَسَكَ قَبْلَ الصَّلاةِ فَإِنَّهُ فَلا نُسُكَ لَهُ»: «هركس مثل ما نماز بخواند و بعد از نماز، مثل ما قربانی كند، قربانی اش بجا و درست می باشد؛ و هركس قبل از نماز ذبح كند، قربانی اش درست نیست و از او پذيرفته نمی شود». پس أبوبُرْدَة بن نِيَار دايی براء بن عازب گفت: ای رسول خدا، من قبل از نماز قربانی خود را ذبح نمودم، چون فكر می كردم امروز روز خوردن و نوشيدن است. و همچنين دوست داشتم كه گوسفندم نخستین گوسفندی باشد که در خانه ام ذبح گردد. لذا قبل از اينكه به نماز بيايم، از گوشت آن خوردم. پس رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمود: «شَاتُكَ شَاةُ لَحْمٍ»: «گوسفند تو برای گوشت خوردن ذبح شده است». ابو برده گفت: ای رسول خدا، ما يك عَناق (ماده بزغاله ای که یکسال را تمام نکرده باشد) داريم كه از دو گوسفند نزد من پسنديده تر است؛ آيا قربانی كردن آن درست است؟ رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمود: «نَعَمْ، وَلَنْ تَجْزِيَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ»: «بله، اما بعد از تو برای كسی ديگر جايز نيست».

شرح

رسول الله صلى الله عليه وسلم در روز عید قربان و بعد از نماز عید به ایراد خطبه ایستاد و احکام ذبح و وقت آن در این روز را بیان داشت و فرمود: هرکس مانند ما نماز خوانده و همچون قربانی ما قربانی کند، عملی مشروع انجام داده است؛ اما کسی که قبل از نماز عید و قبل از وارد شدن وقت ذبح، اقدام به ذبح کردن کند، ذبیحه ی وی برای استفاده از گوشت آن می باشد و قربانی، مشروع و مقبول محسوب نمی گردد؛ وقتی ابوبرده این خطبه را از رسول الله صلی الله علیه وسلم شنید، گفت: ای رسول خدا، من گوسفندم را قبل از نماز ذبح نمودم و گمان می کردم امروز روز خوردن و نوشیدن است و دوست داشتم گوسفندم اولین گوسفندی باشد که در خانه ام ذبح می شود؛ بنابراین گوسفندم را ذبح کردم و قبل از آمدن برای نماز از آن خوردم. این بود که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «کاری که انجام دادی مناسک قربانی مشروع نیست، بلکه ذبح گوسفندی برای استفاده از گوشت آن است». وی گفت: ای رسول خدا، من بزغاله ی کوچکی دارم که در خانه ام پرورش یافته و نزد من بسیار ارزشمند است تا جایی که از دو گوسفند برایم دوست داشتنی تر است؛ آیا اگر آن را جهت بجا آوردن قربانی و عبادت الله قربانی کنم، برای من جایز است؟ رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «بله، اما در میان امت، این حکم تنها برای تو می باشد و برای هیچیک از آنها جایز نیست بزغاله ای را که یکسالش تمام نشده قربانی کنند».

موضوع‌ها

• فقه و اصول
• فقه عبادات
• حج و عمره
• قربانى‌ها