هیچ گروهی در مجلسی ننشینند که در آن خدا را یاد نکنند و بر پیامبرشان درود نفرستند، مگر آنکه آن [مجلس] مایهٔ حسرت و پشیمانی برایشان خواهد بود؛ پس اگر [خدا] بخواهد، آنان را عذاب می‌دهد و اگر بخواهد، آنان را می‌آمرزد

متن عربی

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَا جَلَسَ قَوْمٌ مَجْلِسًا لَمْ يَذْكُرُوا اللَّهَ فِيهِ وَلَمْ يُصَلُّوا عَلَى نَبِيِّهِمْ إِلاَّ كَانَ عَلَيْهِمْ تِرَةً، فَإِنْ شَاءَ عَذَّبَهُمْ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُمْ».

ترجمه

از ابوهُریره رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: «مَا جَلَسَ قَوْمٌ مَجْلِسًا لَمْ يَذْكُرُوا اللَّهَ فِيهِ وَلَمْ يُصَلُّوا عَلَى نَبِيِّهِمْ إِلَّا كَانَ عَلَيْهِمْ تِرَةً، فَإِنْ شَاءَ عَذَّبَهُمْ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُمْ». یعنی: «هیچ گروهی در مجلسی ننشینند که در آن خدا را یاد نکنند و بر پیامبرشان درود نفرستند، مگر آنکه آن [مجلس] مایهٔ حسرت و پشیمانی برایشان خواهد بود؛ پس اگر [خدا] بخواهد، آنان را عذاب می‌دهد و اگر بخواهد، آنان را می‌آمرزد».

شرح

پیامبر صلی الله علیه و سلم نسبت به غفلت از یاد خدا هشدار داده‌اند، و اینکه هیچ گروهی در مجلسی ننشینند و در آن خداوند متعال را یاد نکنند و بر رسولش صلی الله علیه و سلم درود نفرستند، مگر آنکه آن مجلس در روز قیامت برایشان مایهٔ حسرت، پشیمانی، خسران و نقصان خواهد بود. پس اگر [خدا] بخواهد، آنان را به خاطر گناهان گذشته و کوتاهی‌های بعدی‌شان عذاب می‌دهد، و اگر بخواهد، از روی فضل و رحمتش آنان را می‌آمرزد.

فواید

• تشویق به ذکر و بیان فضیلت آن.
• فضیلت مجالسی که در آن یاد خداوند متعال و یاد رسولش صلی الله علیه و سلم باشد، و اینکه مجالسی که در آن چنین [یادی] نباشد، در روز قیامت برای اهلش، مجالس شومی خواهد بود.
• این هشدار دربارهٔ غافل شدن از یاد الله صرفا محدود به مجالس نیست، بلکه غیر آن را نیز در بر می‌گیرد. نووی می‌گوید: برای کسی که در جایی نشسته مکروه است که پیش از یاد کردن الله از آنجا برخیزد.
• آنچه از هشدار نسبت به غفلت از یاد خدا ذکر شد، تنها به مجالس محدود نمی‌شود، بلکه شامل غیر آن نیز می‌گردد. نووی گفته است: برای کسی که در مکانی می‌نشیند، مکروه است که قبل از یاد کردن خداوند متعال در آنجا، آن مکان را ترک کند.
• این هشدار در صورتی است که غفلت با انجام کارهای مباح صورت بگیرد؛ چگونه است مجالسی که در آن حرام‌هایی مانند غیبت و نمامی رخ می‌دهد؟!

موضوع‌ها

• فضائل و آداب
• فقه دعا و ذكر
• اذکار مطلق