منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن سهل بن سعد رضي الله عنه : أن رسولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بشرابٍ، فَشَرِبَ منهُ وعن يميِنِه غُلامٌ، وعن يسارِه الأشياخُ، فقالَ للغُلامِ: "أَتَأذَنُ لِي أنْ أُعْطِيَ هؤلاء؟"، فقالَ الغلامُ: لا واللهِ يا رسولَ اللهِ، لا أُوثِرُ بنَصِيبي منك أحداً. فَتَلَّهُ رسولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم في يدِه.
ترجمه
از سهل بن سعد رضی الله عنه روایت است که برای رسول الله صلی الله علیه وسلم نوشيدنی آورده شد؛ ایشان درحالی از آن نوشيد که سمت راستش پسربچه ای بود و سمت چپش تعدادی بزرگسال بودند. رسول الله صلى الله عليه وسلم به آن پسربچه فرمود: «أَتَأذَنُ لِي أنْ أُعْطِيَ هؤلاء؟»: «آيا به من اجازه می دهی ابتدا به اينها بدهم؟» پسربچه گفت: خير؛ ای رسول خدا، به الله سوگند هيچکس را در سهمی که از شما نصيبم شده، بر خود ترجيح نمی دهم. لذا رسول الله صلى الله عليه وسلم ظرف را در دست آن پسر نهاد.
شرح
در این حدیث رسول الله صلی الله علیه وسلم از پسربچه ای اجازه می گیرد تا قبل از او، نوشیدنی را به افراد بزرگسال بدهد؛ و این کار را جهت جذب قلوب بزرگسالان و بروز دادن محبتی که نسبت به آنها دارد و ترجیح احترام آنها انجام می دهد؛ البته در صورتی که سنتی مانع آن نباشد؛ این حدیث بیانگر سنت سزاوارتر بودن سمت راست می باشد؛ چنانکه رسول الله صلی الله علیه وسلم به کسانی که در سمت دیگری قرار دارند چیزی نمی دهد مگر با اجازه ی کسی که در سمت راست است؛ و اشکالی در اجازه گرفتن از او نمی بیند؛ هرچند این اجازه گرفتن بر او لازم نمی باشد؛ بلکه برای او این امکان وجود دارد که در صورت احتمال فوت شدن فضیلتی اخروی و مصلحتی دینی اجازه نگیرد. ناگفته نماند که آن پسربچه ابن عباس رضی الله عنهما بوده است.
شرح: العربية
في الحديث استأذن النبي –صلى الله عليه وسلم- الغلام في إعطاء الشراب الأشياخ قبله، وإنما فعل ذلك تألفاً لقلوب الأشياخ، وإعلاماً بودهم، وإيثار كرامتهم، إذا لم تمنع منها سنة، وتضمن ذلك بيان هذه السنة وهي أن الأيمن أحق، ولا يدفع إلى غيره إلا بإذنه، وأنه لا بأس باستئذانه، وأنه لا يلزمه الإذن، وينبغي له أيضاً أن لا يأذن إن كان فيه تفويت فضيلة أخروية ومصلحة دينية، وهذا الغلام هو ابن عباس رضي الله عنهما .
- سنة الشرب العامة تقديم الأيمن في كل موطن.
- من استحق شيئاً لم يُدفع عنه إلا بإذنه.
- استحباب توقير الكبار، وإنزال الناس منازلهم في الفضل والكرامة.
- حرص الصحابة -رضي الله عنهم- على ما ينفعهم.
- البدء بالضيافة بأفضل من في المجلس، ثم من على يمينه.
- من يسبق إلى مجالسة الإمام والعالم أنه لا يقام لمن هو أسن منه.