همانا محبوب‌ترین شما نزد من و نزديک‌ترين شما به همنشینی من در روز قیامت، خوش‌اخلاق‌ترین شماست؛ و همانا مبغوض‌ترين شما نزد من و دورترين شما از همنشینی من در روز قيامت، افراد بيهوده‌گو و گزافه‌گو و «مُتَفَيهقون» هستند». گفتند: ای رسول الله، افراد بيهوده‌گو و گزافه‌كو را می‌شناسيم، اما «مُتَفَيهقون» چه کسانی هستند؟ فرمود: «متكبران

متن عربی

عَنْ جَابِرٍ رَضيَ اللهُ عنهُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ مِنْ أَحَبِّكُمْ إِلَيَّ وَأَقْرَبِكُمْ مِنِّي مَجْلِسًا يَوْمَ القِيَامَةِ أَحَاسِنَكُمْ أَخْلاَقًا، وَإِنَّ أَبْغَضَكُمْ إِلَيَّ وَأَبْعَدَكُمْ مِنِّي مَجْلِسًا يَوْمَ القِيَامَةِ الثَّرْثَارُونَ وَالمُتَشَدِّقُونَ وَالمُتَفَيْهِقُونَ»، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ، قَدْ عَلِمْنَا الثَّرْثَارُونَ وَالمُتَشَدِّقُونَ فَمَا الْمُتَفَيْهِقُونَ؟ قَالَ: «الْمُتَكَبِّرُونَ».

ترجمه

از جابر رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «إنَّ من أحبِّكم إليَّ وأقربكم منِّي مَجْلِسًا يومَ القيامةِ أحاسنَكُم أخلاقًا وإنَّ أبغضَكم إليَّ وأبعدَكم منِّي مجلسًا يومَ القيامةِ الثَّرثارونَ والمتشدِّقونَ والمتفَيهِقون». قالوا: يا رسولَ اللَّهِ قد علِمنا الثَّرثارونَ والمتشدِّقونَ فما المتفَيهِقونَ؟ قالَ: «المتكبِّرونَ». «همانا محبوب‌ترین شما نزد من و نزديک‌ترين شما به همنشینی من در روز قیامت، خوش‌اخلاق‌ترین شماست؛ و همانا مبغوض‌ترين شما نزد من و دورترين شما از همنشینی من در روز قيامت، افراد بيهوده‌گو و گزافه‌گو و «مُتَفَيهقون» هستند». گفتند: ای رسول الله، افراد بيهوده‌گو و گزافه‌كو را می‌شناسيم، اما «مُتَفَيهقون» چه کسانی هستند؟ فرمود: «متكبران».

شرح

پیامبر صلی الله علیه و سلم خبر داده‌اند که از محبوب‌ترینِ شما نزد ایشان در دنیا، و نزدیک‌ترینِ شما به ایشان از نظر جایگاه در روز قیامت، خوش‌اخلاق‌ترینِ شماست، و اینکه از مبغوض‌ترینِ شما نزد ایشان در دنیا، و دورترینِ شما از ایشان از نظر جایگاه در روز قیامت، بداخلاق‌ترینِ شماست؛ «الثَّرْثَارُونَ» (پرحرفان) یعنی کسانی که از روی تکلف و خروج از حق، بسیار سخن می‌گویند، «وَالْمُتَشَدِّقُونَ» (و لاف‌زنان) یعنی کسانی که برای فصیح نشان دادن خود و بزرگ‌نماییِ کلامشان، بدون احتیاط و پرهیز، در سخن زیاده‌روی می‌کنند، «وَالْمُتَفَيْهِقُونَ» (و متکبران در کلام). گفتند: ای رسول خدا، «ثرثارون» و «متشدقون» را دانستیم، اما «متفیهقون» چه کسانی هستند؟ فرمودند: «متکبران و مسخره‌کنندگانِ مردم، که در سخن زیاده‌روی می‌کنند و با آن دهان خود را [پر کرده و] می‌گشایند».

فواید

• خوش‌خویی از اسباب محبت رسول خدا صلی الله علیه و سلم و نزدیکی به ایشان در روز قیامت است، و بداخلاقی برعکس آن است.
• خوش‌خویی از اسباب محبت مردم به یکدیگر است، و بداخلاقی برعکس آن است.
• تشویق به نیکو کردنِ اخلاق، فروتنی و پرهیز از درشتی و تکلف (تصنع).
• هشدار نسبت به سخن گفتن از روی پرحرفی، تکبر، بزرگ‌نمایی و تکلف.

موضوع‌ها

• فضائل و آداب
• فقه اخلاق
• اخلاق پسندیده