منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ مُعَاوِيَةَ الْقُشَيْرِيِّ رضي الله عنه قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا حَقُّ زَوْجَةِ أَحَدِنَا عَلَيْهِ؟، قَالَ: «أَنْ تُطْعِمَهَا إِذَا طَعِمْتَ، وَتَكْسُوَهَا إِذَا اكْتَسَيْتَ، أَوِ اكْتَسَبْتَ، وَلَا تَضْرِبِ الْوَجْهَ، وَلَا تُقَبِّحْ، وَلَا تَهْجُرْ إِلَّا فِي الْبَيْتِ»
ترجمه
از معاویه قُشَیری رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت: عرض کردم: ای رسول خدا، حق همسر یکی از ما بر او چیست؟ فرمودند: «أَنْ تُطْعِمَهَا إِذَا طَعِمْتَ، وَتَكْسُوَهَا إِذَا اكْتَسَيْتَ، أَوِ اكْتَسَبْتَ، وَلَا تَضْرِبِ الْوَجْهَ، وَلَا تُقَبِّحْ، وَلَا تَهْجُرْ إِلَّا فِي الْبَيْتِ» یعنی: «اینکه هرگاه خودت غذا خوردی، به او نیز غذا بدهی، و هرگاه خودت لباس پوشیدی، یا [مالی] به دست آوردی، او را نیز بپوشانی، و به صورتش نزنی، و به او دشنام ندهی (و نگویی: خدا رویت را زشت کند)، و جز در خانه از او دوری نکنی (و قهر نکنی)».
شرح
از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم پرسیده شد که حق همسر بر شوهرش چیست؟ پس پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم اموری را ذکر کردند، از جمله: اولاً: خودت را به غذا اختصاص ندهی و او را محروم نکنی؛ بلکه هرگاه خوردی و غذا داشتی، به او نیز غذا بدهی. ثانیاً: خودت را به پوشاک و لباس اختصاص ندهی، بلکه هرگاه خودت پوشیدی، و هرگاه [مالی] به دست آوردی و توانستی، او را نیز بپوشانی (برای او نیز لباس بخری). ثالثاً: [همسر] زده نمی‌شود مگر به دلیلی و در صورت نیاز، و هرگاه برای تأدیب یا به خاطر ترک برخی از واجبات نیاز به زدن او باشد، باید زدنی غیر شدید (و غیر آسیب‌رسان) باشد؛ و به صورت زده نمی‌شود؛ زیرا صورت، شریف‌ترین و نمایان‌ترین عضو است و شامل اجزاء ارزشمند و اعضای ظریفی است. رابعاً: دشنام ندهی و نگویی: خدا رویت را زشت کند؛ پس نه چهره و نه هیچ‌یک از اعضای بدن او را به زشتی که ضد زیبایی است، نسبت ندهی؛ زیرا خداوند متعال است که چهره و جسم انسان را صورت بخشیده و هر چیزی را که آفریده، نیکو آفریده است. و نکوهشِ آفرینش، به نکوهشِ آفریدگار بازمی‌گردد، والعياذ بالله. خامساً: جز در بستر از او دوری نکنی، و از او روی برنگردانی و او را به خانه‌ای دیگر منتقل نکنی؛ و شاید این مربوط به قهر کردنی است که معمولاً میان زن و شوهر رخ می‌دهد.
فواید
- حرص اصحاب بر شناختن حقوقی که باید برای دیگران ادا کنند، و شناختن حقوقی که برای خودشان است.
- نفقه (هزینهٔ خوراک)، پوشاک و مسکن زن بر عهدهٔ شوهرش است و بر او واجب است.
- نهی از زشت شمردنِ معنوی و حسی.
- از جمله زشت شمردن‌های نهی‌شده این است که [مرد] بگوید: تو از قبیله‌ای پست هستی، یا از خانواده‌ای بد هستی، یا مانند آن.
شرح: العربية
سُئِلَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم ما حقُّ الزوجة على زوجها؟ فذَكر النبيُّ صلى الله عليه وسلم أمورًا، ومنها: أولًا: لا تَخُصّ نفسَك بالطعام دونها؛ بل تطعمها كلما أكلتَ وطعمتَ. ثانيًا: لا تخص نفسك بالكسوة واللباس، بل تكسوها إذا اكتسيتَ، وإذا اكتسبت واستطعت. ثالثًا: لا تُضرب إلا لسبب وحاجة، وإذا احتاج إلى ضربها للتأديب أو لتركها بعض الفرائض فيكون ضربًا غير مُبَرِّح؛ ولا يُضرب الوجه؛ لأن الوجه أعظم الأعضاء وأظهرها ومشتمل على أجزاء شريفة وأعضاء لطيفة. رابعًا: لا تَشْتُم أو تقل: قَبَّحَ اللهُ وجهَك؛ فلا تنسبه ولا شيئًا من بدنها إلى القُبْح الذي هو ضد الحُسْن؛ لأن الله تعالى هو صَوَّرَ وجهَ الإنسان وجِسْمَه، وأحسن كل شيء خلقه، وذَمُّ الخِلْقة يعود إلى مَذَمَّة الخَالق والعياذ بالله. خامسًا: لا تَهْجُر إلا في المَضْجَع، ولا تَتَحَوَّل عنها، ولا تُحَوِّلها إلى دار أخرى؛ ولعل ذلك فيما يعتاد وقوعه من الهجر بين الزوج والزوجة.
- حرص الصحابة على معرفة الحقوق التي عليهم أداؤها لغيرهم، ومعرفة الحقوق التي لهم.
- وجوب النفقة والكسوة والسكنى للمرأة على زوجها.
- النهي عن التقبيح المعنوي والحسي.
- من التقبيح المنهي عنه أن يقول: أنت من قبيلةٍ رديئة، أو من عائلة سيئة، أو ما أشبه ذلك.