منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ كَانَتْ لَهُ امْرَأَتَانِ فَمَالَ إِلَى إِحْدَاهُمَا، جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَشِقُّهُ مَائِلٌ».
ترجمه
از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود: «مَنْ كَانَتْ لَهُ امْرَأَتَانِ فَمَالَ إِلَى إِحْدَاهُمَا، جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَشِقُّهُ مَائِلٌ». «هر کس دو همسر داشته باشد و به سوی یکی از آن دو تمایل نشان دهد (و عدالت را رعایت نکند)، روز قیامت در حالی می‌آید که یک طرف بدنش کج (یا فلج) است».
شرح
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم خبر می‌دهند که هر کس بیش از یک همسر داشته باشد و عدالتِ ممکن را میان همسرانش رعایت نکند - از جمله برابری در هزینه، مسکن، پوشاک و هم‌بستری (تقسیم شب‌ها) - مجازاتش در روز قیامت این است که نیمی از بدنش کج باشد، و این کج بودن، کیفری برای ظلم اوست، همان‌گونه که او در رفتارش [به یک سو] متمایل شد.
فواید
- واجب بودن تقسیم [عادلانه] برای مرد میان دو همسر یا همسرانش، و حرام بودن تمایل او به یکی از آنان به زیان دیگری، در اموری که بر آن توانایی دارد، مانند نفقه، هم‌بستری (تقسیم شب‌ها)، خوش‌رویی و مانند آن.
- برابری در تقسیم [نوبت] و مانند آن، در چیزهایی است که انسان مالک آن است [و در اختیار اوست]. اما آنچه در اختیار او نیست، مانند محبت و تمایل قلبی، در [حکم] این حدیث داخل نمی‌شود و این همان مقصود سخن خداوند متعال است که: {{ولن تستطيعوا أن تعدلوا بين النساء ولو حرصتم} (و هرگز نمی‌توانید میان زنان به عدالت رفتار کنید، هرچند [بر آن] حریص باشید) [نساء: ۱۲۹].
- پاداش [و کیفر] از جنس عمل است. پس همان‌طور که مرد در دنیا از یک همسر به سوی دیگری متمایل شد، روز قیامت در حالی می‌آید که یک طرف بدنش نسبت به طرف دیگر کج و مایل است.
- بزرگداشت حقوق بندگان، و اینکه در آن مسامحه نمی‌شود؛ زیرا [این حقوق] مبتنی بر سخت‌گیری و موشکافی [در مطالبه] است.
- مستحب بودن اکتفا کردن به یک همسر، در صورتی که مرد بیم آن داشته باشد که نتواند میان همسرانش به عدالت رفتار کند؛ تا مبادا در دین دچار کوتاهی شود. خداوند متعال فرموده است: {فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً} (پس اگر بیم دارید که نتوانید به عدالت رفتار کنید، پس [تنها] به یک همسر [اکتفا کنید]) [نساء: ۳].
شرح: العربية
يُخْبِرُ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أنَّ مَن كانت له أكثر من زوجة، فلم يَعْدِل بين زوجاته العدلَ المُستطاع، من مساواة بينهن في الإنفاق والمسكن والملبس والمَبِيْت، بأنَّ عقابه يوم القيامة أن يكون نصفُ جسدِه مائلًا، وميلانه عقوبة له على جوره، كما مَالَ في معاملته.
- وجوب القَسْمِ على الرجل بين زوجتيه أو زوجاته، ويَحْرُم عليه المَيْلُ إلى إحداهنَّ عن الأخرى، فيما يقدر عليه من النفقة، والمبيت، وحسن المقابلة، ونحو ذلك.
- التسوية في القِسْمَة ونحو ذلك، فيما يملك الإنسان، أما ما لا يملكه كالمحبة والمَيْل القلبي فإنه لا يدخل في الحديث، وهو المقصود في قوله تعالى: {ولن تستطيعوا أن تعدلوا بين النساء ولو حرصتم} [النساء: 129].
- الجزاء يكون من جنس العمل، فإنَّ الرجل لما مال في الدنيا من زوجةٍ إلى أخرى، جاء يوم القيامة مائلًا أحدُ شِقَّيْه عن الآخر.
- تعظيم حقوق العباد، وأنه لا يُسامَح فيها؛ لأنها مبنيةٌ على الشُّحِّ والتَّقَصِّي.
- استحباب الاقتصار على زوجةٍ واحدةٍ، إذا خاف الرجل أن لا يعدل بين زوجاته؛ لئلا يقع في التقصير في الدين؛ قال تعالى: {فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً} [النساء: 3].