منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن ابن عباس، قال: "كان الطلاق على عهد رسول الله صلى الله عليه وسلم ، وأبي بكر، وسنتين من خلافة عمر، طلاق الثلاث واحدة، فقال عمر بن الخطاب: إن الناس قد استعجلوا في أمر قد كانت لهم فيه أَنَاةٌ، فلو أَمْضَيْنَاهُ عليهم، فَأَمْضَاهُ عليهم".
ترجمه
از ابن عباس رضی الله عنهما روایت است که می گوید: در زمان رسول الله صلی الله علیه وسلم و ابوبکر و دو سال اول از خلافت عمر، هر سه طلاق (در یک مجلس)، یک طلاق محسوب می شد. اما پس از آن عمر بن خطاب گفت: مردم در امری که برای آنها فرصت داده شده، شتاب می کنند، اگر آن را بر ایشان عملی کنیم دیگر در آن شتاب نمی کنند؛ و این مساله را در مورد آنها اجرا نمود.
شرح
حدیث مذکور بیانگر این مهم است که در زمان رسول الله صلی الله علیه وسلم و خلافت ابوبکر و دو سال اول از خلافت عمر، اگر کسی همسرش را در یک مجلس سه طلاق می داد و به او می گفت: "تو طلاقی، تو طلاقی، تو طلاقی" یک طلاق محسوب می شد؛ اما اینکه کسی در یک لفظ می گفت: "تو سه بار طلاقی" سخن وی لغو و بی اعتبار تلقی می شد و تنها یک طلاق محسوب می شد. اما زمانی که مردم در طلاق دادن شتاب کردند و طلاق دادن ها زیاد شد و بر سر زبان ها افتاد، عمر رضی الله عنه تصمیم گرفت مردم را از شتاب کردن در این زمینه بازدارد، بنابراین سه طلاق در یک مجلس را که گمان می کردند یک طلاق محسوب می گردد، (از باب تعزیر) سه طلاق به حساب آورد. علما می گویند: در زمان عمر سه طلاقی که در یک مجلس داده می شد، سه طلاق محسوب می شد حال آنکه قبل از او یک طلاق شمرده می شد. چون پیش از آن سه طلاق در یک مجلس اصلا رخ نمی داد مگر بسیار نادر؛ اما در زمان عمر زیاد به کار می رفت و به همین دلیل عمر رضی الله عنه آن را در مورد ایشان اجرا نمود و سه طلاق در یک مجلس را سه طلاق به حساب آورد.
شرح: العربية
أفاد هذا الحديث أن إيقاع الطلاق ثلاثًا زمن النبي صلى الله عليه وسلم وخلافة أبي بكر وسنتين من خلافة عمر رضي الله عنه كانت الثلاث المجموعة تحسب واحدة، وهي قول الرجل لامرأته: أنتِ طالق أنتِ طالق أنتِ طالق. أما قوله: أنت طالق ثلاثا. بحيث يجمعها في اللفظ فقط فالصحيح أنه لغو ولا عبرة به ويحسب طلقة واحدة، لكن لما استعجل الناس في الطلاق وأكثروا من الوقوع فيه وصار منهم تلاعب بهذا الأمر أراد عمر رضي الله عنه أن يوقف الناس عن الاستعجال فيه فجعل الثلاث التي تحسب واحدة ثلاثا. قال العلماء: إن الطلاق الموقع في زمن عمر ثلاثا كان يوقع قبل ذلك واحدة؛ لأنهم كانوا لا يستعملون الثلاث أصلا، وكانوا يستعملونها نادرا، وأما في زمن عمر فكثر استعمالهم لها فأمضاه عليهم، و جعله ثلاثا.
- أن الطلقات الثلاثة بكلمة واحدة، لا تحسب إلا طلقة واحدة، فإن لم تكن نهاية الثلاث، فله الرجعة.وهذا الحديث هو عمدة القائلين بهذا القول واختاره شيخ الإسلام ابن تيمية وابن القيم ، وهو اختيار علماء اللجنة الدائمة.
- أن لولي الأمر أن يُعزِّر الإنسان بحرمان ما يستحق، كما أن له أن يُعزِّر بإيقاع العقوبة على من يستحق.
- كون الطلاق الثلاث واحدة لو ادعى مُدَّعٍ أنه إجماع قديم لكان قوله صحيحاً متوجهاً؛ لأنه مضى عليه عهد الرسول -صلى الله عليه وسلم- وخلافة أبي بكر وصدر من خلافة عمر -رضي الله عنهما-.
- أن إرداف الطلاق بالطلاق سفهٌ واستعجال لقوله: قد كان لهم فيه أناةٌ.