منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قالَ: قالَ رَسُولُ اللَّهِ صلَّى اللَّهُ عليْه وسلَّمَ: «دِينَارٌ أَنْفَقْتَهُ فِي سَبِيلِ اللهِ، وَدِينَارٌ أَنْفَقْتَهُ فِي رَقَبَةٍ، وَدِينَارٌ تَصَدَّقْتَ بِهِ عَلَى مِسْكِينٍ، وَدِينَارٌ أَنْفَقْتَهُ عَلَى أَهْلِكَ أَعْظَمُهَا أَجْرًا الَّذِي أَنْفَقْتَهُ عَلَى أَهْلِكَ».
ترجمه
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «دِينَارٌ أَنْفَقْتَهُ فِي سَبِيلِ اللهِ، وَدِينَارٌ أَنْفَقْتَهُ فِي رَقَبَةٍ، وَدِينَارٌ تَصَدَّقْتَ بِهِ عَلَى مِسْكِينٍ، وَدِينَارٌ أَنْفَقْتَهُ عَلَى أَهْلِكَ أَعْظَمُهَا أَجْرًا الَّذِي أَنْفَقْتَهُ عَلَى أَهْلِكَ» یعنی: «از میان دیناری که در راه الله هزینه کرده‌ای، و دیناری که برای آزادی برده‌ای هزینه کرده ای، و دیناری که به بینوایی صدقه داده‌ای، و دیناری که برای خانواده‌ات مصرف کرده‌ای، بیشترین اجر را آن دیناری دارد که برای خانواده‌ات مصرف کرده‌ای».
شرح
پیامبر صلی الله علیه و سلم برخی از انواع نفقه را ذکر کرده و فرمودند: دیناری که در جهاد در راه خدا خرج کرده‌ای، و دیناری که در آزاد کردن برده‌ای از بردگی و بندگی خرج کرده‌ای، و دیناری که به مسکین نیازمندی صدقه داده‌ای، و دیناری که برای خانواده و عیالت خرج کرده‌ای. سپس خبر دادند که بزرگترینِ آنها از نظر پاداش نزد خداوند، آن دیناری است که برای خانواده و عیال و کسانی که نفقهٔ آنان بر تو لازم است، خرج کرده‌ای.
فواید
- فراوانیِ درهای انفاق در راه خدا.
- مقدم داشتنِ اولویت در باب انفاق هنگام ازدحام [کارها] و بسیار بودن ابواب خیر و از جملهٔ آن، نفقه دادن به خانواده است هنگامی که توانایی انجام همه را نداشته باشد.
- نووی در شرح مسلم گفته است: تشویق به نفقه دادن به خانواده، و بیان بزرگیِ ثواب در آن؛ زیرا نفقهٔ برخی از آنان به دلیل خویشاوندی واجب است، و برای برخی مستحب بوده و صدقه و صلهٔ رحم محسوب می‌شود، و برای برخی به دلیل مالکیت از طریق ازدواج یا کنیزی واجب است. و همهٔ اینها با فضیلت و مورد تشویق است و از صدقهٔ مستحب برتر است.
- سندی گفته است: این سخن «دیناری که برای خانواده‌اش خرج می‌کند»، یعنی: هرگاه با آن نیت [رضایت] خدا را داشته باشد و مثلاً ادای حق عیال را اراده کند.
- ابوقلابه گفته است: و چه مردی پاداشش بزرگتر از مردی است که برای فرزندان خردسالش خرج می‌کند تا آنان را عفیف و با آبرو نگه دارد یا خداوند به وسیلهٔ او به آنان سود برساند و بی‌نیازشان گرداند؟!
شرح: العربية
ذكر النبيُّ صلى الله عليه وسلم بعض أنواع النفقة، فقال: دينار أنفقته في الجهاد في سبيل الله، ودينار أنفقته في عتق رقبة من الرق والعبودية، ودينار تصدقت به على مسكين محتاج، ودينار أنفقته على أهلك وعيالك، ثم أخبر أن أعظمها أجرًا عند الله الذي أنفقته على أهلك وعيالك ومن تلزمك نفقتُه.
- كثرة أبواب الإنفاق في سبيل الله.
- تقديم الأولى في باب الإنفاق عند التزاحم، ومن ذلك النفقة على الأهل عند عدم استطاعة فعل الجميع.
- قال النووي على شرح مسلم: الحث على النفقة على العيال، وبيان عظم الثواب فيه؛ لأن منهم من تجب نفقته بالقرابة، ومنهم من تكون مندوبة وتكون صدقة وصلة، ومنهم من تكون واجبة بملك النكاح أو ملك اليمين، وهذا كله فاضل محثوث عليه، وهو أفضل من صدقة التطوع.
- قال السندي: قوله (دينار ينفقه على عياله)، أي: إذا نوى به وجه الله وأراد حق العيال مثلًا.
- قال أبو قلابة: وأي رجل أعظم أجرًا من رجل ينفق على عيال صغار يعفهم أو ينفعهم الله به ويغنيهم؟!