منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن جابر بن عبد الله قال: طُلِّقَتْ خالتي، فأرادت أن تَجُدَّ نَخْلَهَا، فَزَجَرَهَا رجل أن تخرج، فأتت النبي صلى الله عليه وسلم فقال: «بلى فَجُدِّي نَخْلَكِ، فإنك عسى أن تَصَدَّقِي، أو تفعلي معروفا».
ترجمه
از جابر بن عبدالله رضی الله عنه روایت است که می گويد: خاله ام طلاق داده شد و تصميم گرفت خرماهايش را بچيند که شخصی او را از بيرون رفتن منع کرد. پس خاله ام نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم رفت که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «بَلَى فَجُدِّي نَخْلَكِ، فَإِنَّكِ عَسَى أَنْ تَصَدَّقِي، أَوْ تَفْعَلِي مَعْرُوفًا»: «برو خرماهايت را بچين؛ چه بسا که صدقه کنی يا کار نيکی انجام دهی».
شرح
در این حدیث آمده که شوهرِ خاله ی جابر رضی الله عنهما، خاله ی او را طلاق داد؛ خاله اش در مدتی که عده ی طلاق را سپری می کرد، تصمیم دارد خرماهایش را بچیند؛ اما مردی او را از این کار بازمی دارد. لذا خاله ی جابر در این زمینه از رسول الله صلی الله علیه وسلم سوال می کند و ایشان به وی خبر می دهد که در بیرون رفتن وی اشکالی نیست؛ و این مقید به زمانی است که زن مطلقه، طلاقش بائن باشد؛ چنین فردی مانند کسی نیست که شوهرش فوت شده و در عده ی وفات می باشد. بنابراین کسی که وضعیتی چون خاله ی جابر دارد و طلاق او طلاق بائن است، در عده ی آن می تواند به هر جایی که بخواهد برود. هرچند به طور کلی افضل و بهتر در حق زنان این است که در خانه ی شان بمانند. چراکه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «وَبُيُوتُهُنَّ خَيْرٌ لَهُنَّ»: «و خانه های شان برای آنان بهتر است». و این توصیه ی رسول الله صلی الله علیه وسلم برای زنان در باب عبادت می باشد؛ چنانکه خانه های شان را محیط بهتری برای عبادت آنها معرفی می کند تا اینکه همراه مسلمانان در مسجد نماز بخوانند و پند و اندرز بشنوند؛ حال وضعیت در موارد دیگر به چه صورت خواهد بود.
شرح: العربية
أفاد الحديث أن خالة جابر رضي الله عنهما طلقها زوجها، فأرادت في وقت العدة أن تجد نخلها فمنعها رجل من ذلك، فسألت النبي صلى الله عليه وسلم فأخبرها بأنه لا حرج عليها في الخروج، وهذا يفيد أنَّ المطلقة طلاقًا بائنًا في عدتها ليست كالمتوفَّى عنها في عدة الوفاة، فلها الخروج لحاجتها متى شاءت، مع أنَّ الأفضل على وجه العموم: أنَّ بقاء المرأة في بيتها أفضل لها وأصون؛ فإنَّ النَّبي صلى الله عليه وسلم قال: "بيوتهن خير لهن"، هذا في حق العبادة، والصلاة مع المسلمين، وسماع الخير؛ فكيف مع غير ذلك؟
- جواز خروج المطلَّقة عند الحاجة، ومن الحاجة استحصال غلة عقارها؛ من جد ثمار، وحصد زروع، أو قبض أجور، ونحو ذلك.
- مفهوم الحديث أنَّ المحدة لا تخرج من منزلها مدة العدَّة والإحداد؛ فهذا ما فهمه الصحابة من أحكام ربّهم، وهذا ما دعا قريب المطلَّقة إلى زجرها عن الخروج.
- أنَّه يستحب لمن عنده تمر يجُدُّه أو يجنيه، أو زرع يحصده: أنْ يتصدَّق بجزء منه، ويُحْسِن إلى المحتاجين، وذلك من غير الزكاة، فهو من المعروف والإحسان.
- استحباب سؤال أهل العلم عن حقائق العلم التي يتسرع العوام إلى إفتاء الناس فيها بلا مستند شرعي.
- أنه قد يخفى على بعض الصحابة ما يخفى من أحكام الله -تعالى-.
- استحباب التعريض لصاحب النخل أو الزرع بفعل الخير والتذكير بالمعروف والبرّ؛ لأن بعض الناس قد يغفل عن ذلك.