منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن أبي هريرة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه قال: «مَنْ خَرَجَ مِنَ الطَّاعَةِ، وَفَارَقَ الْجَمَاعَةَ فَمَاتَ، مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً، وَمَنْ قَاتَلَ تَحْتَ رَايَةٍ عِمِّيَّةٍ، يَغْضَبُ لِعَصَبَةٍ، أَوْ يَدْعُو إِلَى عَصَبَةٍ، أَوْ يَنْصُرُ عَصَبَةً، فَقُتِلَ، فَقِتْلَةٌ جَاهِلِيَّةٌ، وَمَنْ خَرَجَ عَلَى أُمَّتِي، يَضْرِبُ بَرَّهَا وَفَاجِرَهَا، وَلَا يَتَحَاشَى مِنْ مُؤْمِنِهَا، وَلَا يَفِي لِذِي عَهْدٍ عَهْدَهُ، فَلَيْسَ مِنِّي وَلَسْتُ مِنْهُ».
ترجمه
از ابوهریره ـ رضی الله عنه ـ روایت است که پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «مَنْ خَرَجَ مِنَ الطَّاعَةِ، وَفَارَقَ الْجَمَاعَةَ فَمَاتَ، مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً، وَمَنْ قَاتَلَ تَحْتَ رَايَةٍ عِمِّيَّةٍ، يَغْضَبُ لِعَصَبَةٍ، أَوْ يَدْعُو إِلَى عَصَبَةٍ، أَوْ يَنْصُرُ عَصَبَةً، فَقُتِلَ، فَقِتْلَةٌ جَاهِلِيَّةٌ، وَمَنْ خَرَجَ عَلَى أُمَّتِي، يَضْرِبُ بَرَّهَا وَفَاجِرَهَا، وَلَا يَتَحَاشَى مِنْ مُؤْمِنِهَا، وَلَا يَفِي لِذِي عَهْدٍ عَهْدَهُ، فَلَيْسَ مِنِّي وَلَسْتُ مِنْهُ»: «هر كه از اطاعت [حاكم] خارج شود و خود را از جماعت [مسلمانان] جدا نماید و [در اين حالت] بمیرد، به مرگ جاهلی مرده است؛ و هركس زیر پرچم مجهولى بجنگد که براى ايل و تبار خشمگین شود يا به سوى ايل و تبار فرابخواند يا از باب تعصب نسبت به ایل و تبار آن را یاری کند و (در این مسیر) كشته شد، كشته شدنش جاهلی است (در مسیر جاهليت مرده است)؛ و هر كسى بر امتم قيام كند و نيكوكار و بدكار را بزند و از عاقبت چنین رفتاری با مومنان نترسد و پروا نکند و به عهد و پيمان صاحب عهد وفا نكند، او از من نيست و من از او نيستم».
شرح
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بیان فرمودند که هر کس از اطاعت حاکمان (اولی‌الأمر) سر باز زند و از جماعت مسلمانان که بر بیعت با امام (رهبر) اتفاق کرده‌اند جدا شود، اگر در چنین حالی بمیرد، به مرگ جاهلیت مرده است. جاهلیت به این معنا که افراد در آن دوران از هیچ امیری اطاعت نمی‌کردند و به هیچ جماعتی نمی‌پیوستند، بلکه فرقه فرقه و گروه گروه بوده که برخی با برخی دیگر می‌جنگیدند. و پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ خبر می‌دهد که هرکس زیر پرچمی بجنگند که در آن حق و باطل مشخص نیست و صرفا برای تعصب قوم یا قبیله و نه برای یاری دین و حق با آنان همراه شده و درنتیجه بدون بصیرت و علم و صرفا از روی تعصب بجنگد و در همین حال بمیرد، همچون مردن در جاهلیت است. و کسی که علیه امت محمد ـ صلی الله علیه وسلم ـ خارج شود و نیک و بد آن را بزند و برایش مهم نباشد که چه می‌کند و از عقوبت کشتن مؤمنان این امت نترسد و به کافرانی که پیمان دارند توجه نکند و به عهد والیان امر اهمیت ندهد و آن را زیر پا بگذارد، این رفتار او از گناهان کبیره است و کسی که چنین رفتاری داشته باشد، مستحق وعید شدید است.
فواید
- اطاعت کردن از حاکمان در آنچه معصیت و نافرمانی الله عزوجل نباشد، واجب است.
- این حدیث با هشدار شدید برای کسی همراه است که از طاعت امام و حاکم خارج شده و از جماعت مسلمانان جدا می‌شود؛ اینکه اگر بر این وضعیت بمیرد بر راه و روش اهل جاهلیت مرده است.
- در حدیث نهی از جنگیدن با انگیزه‌ی تعصب قومی - قبیله‌ای [و ملی] است.
- وجوب وفا به پیمان‌ها.
- در طاعت و پایبندی به جماعت خیر بسیار و امنیت و آرامش و صلاح اوضاع نهفته است.
- نهی از مشابهت با اوضاع و احوال اهل جاهلیت.
- امر به ملازمت و همراهی با جماعت مسلمانان.
شرح: العربية
بَيَّنَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أنَّ مَن خَرَجَ عن طاعة ولاة الأمور، وفارق جماعة الإسلام المُتَّفِقة على بيعة الإمام، فمات على تلك الحال من المفارقة وعدم الطاعة، مات ميتة أهل جاهلية، الذين كانوا لا يطيعون أميرًا ولا يَنْضَمُّونَ إلى جماعة واحدة، بل كانوا فِرَقًا وعصائب يقاتل بعضهم بعضًا. وأخبر صلى الله عليه وسلم أنَّ مَن قاتل تحت راية لا يَستَبينُ فيها وجه الحق من الباطل، يغضب لمحض التَّعَصُّبِ لقومه أو قبيلته، لا لنصرة الدين والحق، فيقاتل تعصُّبًا بغير بصيرة وعلم، فإذا قُتِل على تلك الحال، كانت كقتلة الجاهلية. وأنَّ مَن خرج على أمته صلى الله عليه وسلم يَضربُ صالحَها، وفاجرَها، ولا يبالي بما يفعله ولا يخاف عقوبتَه مِن قَتْلِ مؤمنِها، ولا يفي لأصحاب العهد من الكفار أو ولاة الأمور بعهدِهم بل يَنقضُها، فهو ليس مني ولست منه.
- النهي عن التشبه بأحوال أهل الجاهلية.
- وجوب طاعة ولاة الأمور في غير معصية الله عز وجل.
- التحذير شديد لمن خرج عن طاعة الإمام، وفارق جماعة المسلمين، فإذا مات على هذه الحال، مات ميتة جاهلية.
- النهي عن قتال العصبية.
- وجوب الوفاء بالعهود.
- في الطاعة ولزوم الجماعة الخير الكثير، والأمن والطمأنينة، وصلاح الأحوال.
- هذا الوعيد في الحديث يدل على أن هذه الأعمال من كبائر الذنوب.