منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن عبد الله بن عمر- رضي الله عنهما- مرفوعاً: «أن النبي صلى الله عليه وسلم نهى عن بيع الوَلاءِ وعن هِبَتِهِ».
ترجمه
از عبدالله بن عمر رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلى الله عليه وسلم از بیع وَلاء و از بخشیدن آن نهی فرمود.
شرح
وَلاء همچون نسب می باشد از این جهت که هر دو با فروختن و بخشیدن و هدیه دادن به دست نمی آیند. به همین دلیل تصرف در آنها به هر صورتی جایز نیست از جمله فروختن و هدیه دادن؛ بلکه وَلاء ارتباطی بین آزاد کننده و آزاد شده می باشد که در اثر آن آزاد کننده از آزاد شده ارث می برد. و نهی از فروختن و بخشیدن آن از این جهت است که: مانند نسبی است که هیچگاه و به هیچ ترتیبی از بین نمی رود. چنانکه اگر کسی نسب خود با برادرش را بفروشد، معامله ی وی درست نیست؛ یا اینکه اگر نسبش با فرزندش را بفروشد، معامله ی وی درست نیست. یا اگر نسبی را که بین او و پسر عمویش برقرار است بفروشد، معامله ی وی درست نیست چون نسب فروختنی نیست و حق ولاء هم به همین ترتیب می باشد.
شرح: العربية
الوَلاء لحمَة كلحمَةِ النسب، من حيث إن كلا منهما لا يكتسب ببيع ولا هبة ولا غير هما، لهذا لا يجوز التصرف فيه ببيع ولا غيره. وإنما هو صلة ورابطة بين المعتق والعتيق يحصل بها إرث الأول من الثاني، والنهي عن بيعه وهبته لكونه كالنسب الذي لا يزول بالإزالة. فلو أن إنساناً باع نسبه من أخيه ما يصلح البيع، أو باع نسبه من ولده لم يصح البيع، أو باع نسبه من ابن عمه لا يصح البيع، النسب لا يباع، وهكذا الولاء.
- النهي عن بيع الولاء، وعن هبته، وعن غيرهما من أنواع التمليكات.
- قال ابن دقيق العيد: الولاء حق ثبت بوصف، وهو الإعتاق، فلا يقبل النقل إلى الغير بوجه من الوجوه، لأن ما ثبت بوصف يدوم بدوامه، ولا يستحقه إلا من قام به ذلك الوصف.
- أن العقد باطل لأن النَّهي يقتضي الفساد.
- أن هذه العلاقة الباقية التي لا تنفصم، كما لا تنفصم علاقة النسب، ويرث المعتق من أعتقه، وكذلك عصبته المتعصبون بأنفسهم، لنعمة العتق عليه.