منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ عَلِيٍّ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ لِي رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «قُلِ اللهُمَّ اهْدِنِي وَسَدِّدْنِي، وَاذْكُرْ بِالْهُدَى هِدَايَتَكَ الطَّرِيقَ، وَالسَّدَادِ سَدَادَ السَّهْمِ».
ترجمه
از علی رضی الله عنه روایت است که می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم خطاب به من فرمود: «قُلِ اللهُمَّ اهْدِنِي وَسَدِّدْنِي، وَاذْكُرْ بِالْهُدَى هِدَايَتَكَ الطَّرِيقَ، وَالسَّدَادِ سَدَادَ السَّهْمِ»: «بارالها مرا هدایت کن و در مسیر راست و مستقیم قرار ده. و با ذکر هدایت، هدایت کسی را مد نظر داشته باشید که راه را (بدون انحراف) می‌پیماید و با ذکر مسیر راست و مستقیم، مسیر راست و مستقیمی را در نظر داشته باشید که تیر می‌پیماید».
شرح
پیامبر صلی الله علیه وسلم علی بن ابی‌طالب رضی الله عنه را امر می‌کند که الله را به دعا بخواند و از او چنین بخواهد که: «بارالها مرا هدایت کن» و راهنمایی و ارشادم کن «و حرکت در مسیر مستقیم عطا کن»، مرا توفیق ده و در همهٔ امورم در مسیر راست و مستقیم قرار ده. هدایت یعنی: شناخت حق به شکل تفصیلی و اجمالی و توفیق پیروی از آن در ظاهر و باطن. السَّداد: عبارت است از توفیق و حرکت در مسیر راست و مستقیم در همهٔ امور، چنانکه همواره در مسیر درست و حق باشد؛ و این همان راه مستقیم در گفتار و کردار و اعتقاد است. و چون امر معنوی از طریق امری محسوس بهتر درک می‌شود، وقتی این دعا را می‌گویید به یاد داشته باشید که «هدایت یعنی هدایت تو به راه درست». پس هنگامی که درخواست هدایت می‌کنید هدایتی مانند هدایت و مسیریابی مسافر را در دل داشته باشید که از راه خود به راست و چپ منحرف نمی‌شود، تا از گم شدن در امان بماند و سالم و سریع به مقصدش برسد. «و از سداد، حرکت راست و مستقیم تیر را در نظر داشته باشید». می‌بینید که هنگام پرتاب تیر، چه سریع و مستقیم به سمت هدف می‌رود و به آن اصابت می‌کند. تیرانداز اگر قصد زدن هدفی را داشته باشد، مستقیم به سمت آن شلیک می‌کند، پس شما هم در نظر داشته باشید که حرکتی راست و مستقیم همچون حرکت راست و مستقیم تیر از خداوند بخواهید و در دعای‌تان اوج هدایت و نهایت توفیق حرکت در مسیر مستقیم را بخواهید. پس این معنا را در دل بیاورید تا توفیق حرکت در مسیر مستقیمی که می‌خواهید، همچون پرتاب تیر و حرکت آن در مسیر مستقیم باشد.
فواید
- دعوتگر باید با پایبندی به سنت و اخلاص در نیت، مشتاق راستی و درستی و استواری کارهایش باشد.
- مستحب بودن دعا با این الفاظ که درخواست توفیق و راستی و درستی را با هم دارد.
- شایسته است که بنده در همهٔ کارهایش از الله یاری بخواهد.
- آوردن مثال در هنگام آموزش.
- درخواست همزمان هدایت، اصلاح حال و تداوم آن، منحرف نشدن از آن برای یک چشم به هم زدن و عاقبت نیک. اینکه پیامبر صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «اهدني» یعنی آنکه انسان در راه هدایت حرکت کند؛ و اینکه می‌فرماید: «وسددني» یعنی رسیدن به هدف و منحرف نشدن از هدایتی که دارد.
- کسی که دعا می‌کند باید به دعایش اهمیت دهد و معانی دعاهایش را در دل داشته باشد که در این صورت به پذیرش نزدیک‌تر است.
شرح: العربية
أَمَرَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم عليَّ بن أبي طالب رضي الله عنه أنْ يَدعوَ اللهَ ويسألَه فيقول: (اللهم اهدني) وأرشدني ودلني (وسددني) ووفقني، واجعلني مستقيمًا في جميع أموري. فالهُدَى: هو مَعرفةُ الحقِّ تفصيلًا وإجمالًا، والتوفيق لاتّباعه ظاهرًا وباطنًا. والسّداد: هو التوفيق والاستقامة في جميع الأمور بما يكون صوابًا على الحق، وهو الطريق المستقيم في القول والفعل والاعتقاد. ولأن الأمر المعنوي يَتَّضِح بالمَحْسُوس؛ تَذَكَّر وأنت تدعو هذا الدعاء بأنَّ: (الهدى: هدايتك الطريق) فأحضِر بقلبِك وأنت تسأل هدايةً كهداية مَن سافر، فإنه لا يَنحرِف عن الطريق يَمْنة أو يسرة؛ وذلك لِيَسْلَمَ مِن الضياع، وبذلك يَنال السلامة، ويَصِل إلى غايته سريعًا. (والسداد: سداد السهم) فأنت تلاحظ عند تَسْديدِك السَّهْمَ في سرعة وصوله وإصابته للهدف، فالرامي إذا رمى غرضًا سدَّد بالسهم نحو الغَرَض، فكذلك تسأل الله تعالى أنَّ ما تَنويه من السداد على شاكلة السهم؛ فتكون في سؤالك طالبًا غاية الهدى، ونهاية السداد. فأحضر هذا المعنى بقلبك حتى تسأل الله السداد ليكون ما تنويه من ذلك على مشاكلة ما تستعمله من الرمي.
- الداعي ينبغي أن يَحرِص على تسديد عملِه وتقويمه بلزوم السنة وإخلاص النية.
- استحباب الدعاء بهذه الكلمات الجامعة للتوفيق والسداد.
- ينبغي على العبد الاستعانة بالله تعالى في جميع أموره.
- ضرْب المثال في مقام التعليم.
- الجمع بين طلب الهداية وصلاح الحال، والاستمرار عليها وعدم الزيغ عنها طرفة عين وصلاح المآل، فقوله: "اهدني" بأن يكون سائرًا على دَرْبِ الهداية، وقوله: "وسددني": من الإصابة وعدم الزيغ عند الهداية التي اعتلاها.
- الداعي ينبغي له أن يهتمَّ بدعائه، ويستحضر معاني دعواته في قلبه؛ فهذا أَدْعَى للقبول.