منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن قيس بن أبي حازم، قال: دخلنا على خباب بن الأرت - رضي الله عنه - نعودُه وقد اكْتَوى سبعَ كَيّات، فقال: إن أصحابنا الذين سَلفوا مضوا، ولم تَنقصهم الدنيا، وإنّا أصبنا ما لا نجد له مَوضعاً إلا التراب ولولا أن النبي - صلى الله عليه وسلم - نهانا أن ندعوَ بالموت لدعوتُ به. ثم أتيناه مرة أخرى وهو يبني حائطاً له، فقال: إن المسلم ليُؤجَر في كل شيء يُنفقه إلا في شيء يجعلُه في هذا التراب.
ترجمه
از قيس بن ابی حازم روایت است که می گويد: به عيادت خبّاب بن اَرَت رضی الله عنه رفتيم که - برای درمانِ بيماری اش - هفت نقطه از بدنش را داغ کرده بود. وی گفت: "يارانِ ما رفتند و درحالی درگذشتند که دنيا چيزی از اجر و پاداش آنها نکاست و ما به مال و ثروتی دست يافته ايم که جايی برای آن جز خاک نمی يابيم - و بيش از نيازِ ماست و تنها در ساختمان سازی از آن استفاده می کنيم.- اگر رسول الله صلى الله عليه وسلم ما را از تمنای مرگ باز نمی داشت، حتماً آروزی مرگ می کردم". - قيس می گويد: - دوباره نزدِ خبّاب رفتيم و ديديم که مشغول ساختن خانه ای برای خود بود. فرمود: "مسلمان به خاطر هر چيزی که خرج می کند، پاداش می يابد، مگر به خاطرِ چيزی که در اين خاک می گذارد (و در ساختمان سازی که مازاد بر نياز اوست، هزينه می کند)".
شرح
در این حدیث آمده که خباب رضی الله عنه جهت درمان بیماری، هفت نقطه از بدنش را داغ کرده است و دوستانش به عیادتش می روند که خباب به آنها خبر می دهد: صحابه ای که پیش تر از دنیا رفتند، از لذت های دنیا بهره ی چندانی نبردند تا به این سبب از پاداش اخروی آنها کاسته شود. حال آنکه وی مال زیادی را به دست آورده که مکانی برای حفظ آنها ندارد مگر اینکه ساختمان بسازد. و می گوید: اگر رسول الله صلی الله علیه وسلم ما را از تمنای مرگ بازنمی داشت، برای آن دعا می کردم؛ مگر در زمان فتنه هایی که دین انسان در خطر قرار دارد که این حالت مستثنی می باشد. سپس می گوید: انسان در برابر هر آنچه خرج می کند، پاداش داده می شود مگر در مورد آنچه در خاک سرمایه نموده و در ساختمان سازی صرف می کند. چون اگر انسان به ساختمان و بنایی که او را کفایت می کند، بسنده کند، نیاز به مال زیادی ندارد؛ و مالی که در بنای افزون بر نیاز انسان صرف شود، در برابر آن اجر و پاداشی نخواهد داشت، مگر اینکه ساختمانی برای سکونت فقرا بسازد یا درآمد حاصل از آن را در راه الله صرف کند یا برای مواردی مشابه در نظر بگیرد که در این صورت در برابر آن پاداش خواهد داشت. اما بنا و ساختمانی که خود در آن سکونت کند، در آن اجر و پاداشی نیست. و اینکه در روایات از داغ کردن نهی شده، نهی مذکور متوجه کسی است که شفا را از داغ کردن می داند. اما برای کسی که معتقد است شفا دهنده الله متعال است، اشکالی ندارد. یا برای کسی که با این روش قادر به مداوای دیگری است و راه دیگری جز آن وجود ندارد، رواست.
شرح: العربية
في الحديث أن خباب بن الأرت رضي الله عنه كُوِي سبع كيات ثم جاءه أصحابه يعودونه فأخبرهم أن الصحابة الذين سبقوا ماتوا ولم يتمتعوا بشيء من ملذات الدنيا، فيكون ذلك منقصاً لهم مما أُعدَ لهم في الآخرة. وإنه أصاب مالاً كثيرا ًلا يجد له مكانًا يحفظه فيه إلا أن يبني به، وقال: ولولا أن رسول الله نهانا أن ندعو بالموت لدعوت به، إلا عند الفتن في الدين فيدعو بما ورد. ثم قال: إن الإنسان يؤجر على كل شيء أنفقه إلا في شيء يجعله في التراب يعني: في البناء؛ لأن البناء إذا اقتصر الإنسان على ما يكفيه، فإنه لا يحتاج إلى كبير نفقة، ، فهذا المال الذي يجعل في البناء الزائد عن الحاجة لا يؤجر الإنسان عليه، اللهم إلا بناء يجعله للفقراء يسكنونه أو يجعل غلته في سبيل الله أو ما أشبه ذلك، فهذا يؤجر عليه، لكن بناء يسكنه، هذا ليس فيه أجر. والنهي الذي جاء عن الكي هو لمن يعتقد أن الشفاء من الكي، أما من اعتقد أن الله عز وجل هو الشافي فلا بأس به، أو ذلك للقادر على مداواة أخرى وقد استعجل ولم يجعله آخر الدواء.
- فضل خباب بن الأرت، ومزيد عرفانه بمولاه، وشدة اتهامه لنفسه، ومحاسبته لها حتى في المباحات.
- النهي عن تمني الموت.
- كراهية الزيادة في البناء من غير حاجة.
- الحث على عيادة المريض.
- جواز الاكتواء عند الحاجة، هذا ما دل عليه الحديث، ولكن ذلك مع الكراهة وألا يبدأ به بدلالة النصوص الأخرى.