منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن أنس بن مالك رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم أعتق صفية، وجعل عِتْقَهَا صَدَاقَهَا.
ترجمه
از انس بن مالک رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم صفیه را آزاد کرد و آزادی او را مهریه اش قرار داد.
شرح
صفية دختر حُيی بن اخطب دختر یکی از بزرگان بنی نضیر و همسر کنانه بن ابی الحقیق بود که کنانه در روز خیبر کشته شد و رسول الله صلی الله علیه وسلم خیبر را فتح کرد و زنان و کودکان شان بردگان مسلمانان شدند و صفیه هم در میان آنها بوده و سهم دِحْيه بن خليفه كلبی رضی الله عنه شده بود. رسول الله صلی الله علیه وسلم زن دیگری از اسیران خیبر را به او داد و صفیه را برای خود برگزید تا دلش را به دست آورد و رحمت و لطفی باشد در حق صفیه و تعزیه و ناراحتی وی از بین برود. و این از بزرگی رسول الله صلی الله علیه وسلم بود که به استمتاع از وی به عنوان یک کنیز اکتفا نکرد، بلکه جایگاه و منزلت وی را رفعت بخشید و او را از ذلت بردگی نجات داده و در میان امهات المومنین جای داد؛ چنانکه صفیه را آزاد کرد و با وی ازدواج نمود و آزادی وی را مهریه اش قرار داد.
شرح: العربية
كانت صفية بنت حُيي -وهو أحد زعماء بنى النضير- زوجة كنانة بن أبي الحقيق، فقتل يوم خيبر، وفتح النبي صلى الله عليه وسلم خيبر، وصار النساء والصبيان أرقاء للمسلمين، ومنهم صفية، ووقعت في نصيب دِحْيةَ بن خليفة الكلبي رضي الله عنه ، فعوضه عنها غيرها واصطفاها لنفسه، جبراً لخاطرها، ورحمة بها لعزها الذاهب. ومن كرمه إنه لم يكتف بالتمتع بها أمة ذليلة، بل رفع شأنها، بإنقاذها من ذُل الرقِّ، وجعلها إحدى أمهات المؤمنين، لأنه أعتقها، وتزوجها، وجعل عتقها صداقها.
- جواز عتق الرجل أمته، وجعل عتقها صداقاً لها، و تكون زوجته.
- أنه لا يشترط لذلك إذنها ولا شهود، ولا ولي، كما لا يشترط التقيد بلفظ الإنكاح، ولا التزويج.
- فيه دليل على جواز كون الصداق منفعة دينية أو دنيوية.
- استحباب عتق الأمة وتزوجها ، وقد صرح بذلك حديث: "من أعتق جاريته ثم تزوجها كان له أجران"رواه أبوداود وصححه الألباني.
- في مثل هذه القصة في زواج النبي -صلى الله عليه وسلم- ما يدل على كمال رأفته وشفقته.
- لم يجعل الشرع حدا لأكثر الصداق ولا لأقله، إلا أنه يستحب تخفيفه لقوله -صلى الله عليه وسلم-: "أعظم النساء بركة، أيسرهن مؤنة".