منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن أنس رضي الله عنه قَالَ: كَانَتْ ناقةُ رسولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم العضْبَاءُ لاَ تُسْبَقُ، أَوْ لاَ تَكَادُ تُسْبَقُ، فَجَاءَ أعْرَابيٌّ عَلَى قَعودٍ لَهُ، فَسَبَقَهَا، فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ حَتَّى عَرَفَهُ، فَقَالَ: "حَقٌّ عَلَى اللهِ أنْ لاَ يَرْتَفِعَ شَيْءٌ مِنَ الدُّنْيَا إِلاَّ وَضَعَهُ".
ترجمه
از انس رضی الله عنه روایت است که می گويد: هيچ شتری نمی توانست از شترِ رسول الله صلى الله عليه وسلم که عضباء نام داشت، سبقت بگيرد تا اينکه صحرانشينی سوار بر شترش آمد و از عضباء سبقت گرفت و اين بر مسلمانان گران تمام شد؛ تا جایی که رسول الله صلى الله عليه وسلم متوجه این مساله شد، لذا فرمود: «حَقٌّ عَلى اللَّهِ أَنْ لاَ يَرْتَفِعَ شَيءٌ مِنَ الدُّنْيَا إِلاَّ وَضَعَهُ»: «سنتِ الله اين است که هيچ چيزی از دنيا اوج نمی گيرد، مگر اينکه الله آن را پايين می آورد».
شرح
در این حدیث آمده که صحابه گمان داشتند هیچ شتری از عضباء، شتر رسول الله صلی الله علیه وسلم سبقت نمی گیرد و تیز رو تر از آن نیست؛ اما صحرانشینی سوار بر شتر جوانش می آید و از عضباء سبقت می گیرد؛ گویا این مساله بر صحابه گران تمام می شود و انتظارش را ندارند؛ به همین دلیل رسول الله صلی الله علیه وسلم که متوجه وضعیت آنها می شود می فرماید: «سنتِ الله اين است که هيچ چيزی از دنيا اوج نمی گيرد، مگر اينکه الله آن را پايين می آورد». بنابراین هر بالارفتنی در دنیا، پایین آمدنی دارد که اگر این بالا رفتن با خودبزرگ بینی و خودبرتر بینی همراه باشد، شتاب سقوط و حرکت رو به پایین بیشتر خواهد بود. چون رو به افول نهادن، عقوبت است؛ اما اگر با این موارد همراه نباشد، بنا بر سنت الهی از اوج خود فاصله گرفته و رو به افول می نهد. و اینکه رسول الله صلی الله علیه وسلم به دنیا اشاره می کند، دلیل بر این است که آنچه از امور اخروی رشد می یابد و اوج می گیرد، الله متعال سقوطی برای آن در نظر نگرفته است. چنانکه می فرماید: «يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ» [مجادله: 11] «الله مقام [و درجاتِ] کسانی از شما را که ایمان آورده اند و کسانی را که علم داده شده اند بالا می برد». بنابراین الله متعال مقام این افراد را پایین نمی آورد مادامی که وصف علم و ایمان را به همراه داشته باشند؛ و تا زمانی که چنین باشند، امکان ندارد الله متعال آنها را به حال خودشان واگذاشته تا از بلندی رو به پستی شتاب بگیرند. بلکه نام و یاد آنها را بلند می کند و درجات شان را در آخرت بالا می برد.
شرح: العربية
في الحديث أن ناقة النبي صلى الله عليه وسلم العضباء كان الصحابة رضي الله عنهم يرون أنها لا تسبق أو لا تكاد تسبق، فجاء هذا الأعرابي بقعوده فسبق العضباء، فكأن ذلك شق على الصحابة رضي الله عنهم ، فقال النبي صلى الله عليه وسلم لما عرف ما في نفوسهم: "حق على الله ألا يرتفع شيء من الدنيا إلا وضعه"، فكل ارتفاع يكون في الدنيا فإنه لابد أن يؤول إلى انخفاض، فإن صحب هذا الارتفاع ارتفاع في النفوس وتعاظم فإن الوضع إليه أسرع؛ لأن الوضع يكون عقوبة، أما إذا لم يصحبه شيء فإنه لابد أن يرجع ويوضع، وفي قوله عليه الصلاة والسلام: "من الدنيا" دليل على أن ما ارتفع من أمور الآخرة فإنه لا يضعه الله، فقوله: (يرفع الله الذين آمنوا منكم والذين أوتوا العلم درجات)، فهؤلاء لا يضعهم الله عز وجل ما داموا على وصف العلم والإيمان، فإنه لا يمكن أن يضعهم الله، بل يرفع لهم الذكر، ويرفع درجاتهم في الآخرة.
- الحث على التواضع، وطرح رداء الكبرياء.
- الإعلام بأن أمور الدنيا ناقصة غير كاملة.
- بيان ما كان عليه الرسول –صلى الله عليه وسلم- من التواضع، وتطييب نفوس أصحابه.
- جواز اتخاذ الإبل للركوب والمسابقة عليها.