منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن جندب بن سفيان البجلي رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه قال: «مَنْ صلَّى الصبحَ فهو في ذِمَّةِ اللهِ، فانظُرْ يا ابنَ آدمَ، لا يَطْلُبَنَّكَ اللهُ مِنْ ذِمَّتِهِ بِشَيء».
ترجمه
از جندب بن سفيان رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمودند: «مَنْ صَلَّى الصُّبْحَ فَهُوَ في ذِمَّةِ اللهِ، فَانْظُرْ يَا ابْنَ آدَمَ، لا يَطْلُبَنَّكَ اللهُ مِنْ ذِمَّتِهِ بِشَيءٍ»: «هرکس نماز صبح را بخواند، در پناه و حمايتِ الله است؛ پس ای فرزندِ آدم، مواظب باش که الله درباره ی عهد و پيمانش با چنين بنده ای، چيزی از تو مطالبه نکند».
شرح
این حدیث بیانگر فضل نماز صبح می باشد؛ اینکه نمازگزار در پناه و حمایت الله و حفظ و عهد و امان او می باشد. و در روایت ابونعیم در مستخرج [(2/ 252) ح1467] آمده است: «فِي جَمَاعَةٍ»: «آن را با جماعت بخواند». سپس انسان را از تعرض به چنین فردی بر حذر می دارد و با هشدار او را مخاطب نموده و می فرماید: مراقب باش الله متعال به سبب تعرض تو به کسی که در پناه و حمایت او است، محاسبه ات نکند؛ چراکه تعرض تو به چنین کسی، مجازات الله و به آتش افتادن را به دنبال دارد. یا اینکه این بخش: «لا يَطْلُبَنَّكَ اللهُ مِنْ ذِمَّتِهِ بِشَيءٍ» به این معناست که در نماز صبح کوتاهی نکنید یا عمل بدی مرتکب نشوید که الله متعال عمل به عهد و پیمانش را از شما مطالبه کند؛ و این دلیلی بر آن است که نماز صبح مانند کلید نمازهای روز و بلکه اعمال روزانه می باشد؛ و مانند عهد و پیمانی با الله می باشد مبنی بر اینکه بنده از پروردگارش اطاعت نموده و امر او را جامه ی عمل پوشانده و از نهی او دوری می کند.
شرح: العربية
يبين هذا الحديث فضل صلاة الصبح وأن مصليها في ذمة اللّه، أي: في كلاءته وحفظه، وفي عهده وأمانته، وفي رواية لأبي نعيم في مستخرجه (2/ 252) ح1467: (في جماعة)، ثم حذَّر الإنسان من التعرض لمن هو كذلك، فخاطبه منبِّهًا محذرًا: فلا يحاسبنك الله بسبب تعرضك بأذى لمن هو في ذمة الله، فإن ذلك سبب لعقوبة الله تعالى ، ودخول النار والعياذ بالله. أو أن معنى قوله: "لا يطلبنك اللّه من ذمته بشيء"، يعني: لا تفرطوا في صلاة الفجر، أولا تعملوا عملاً سيئاً، فيطالبكم الله تعالى بما عهد به إليكم، وهذا دليل على أن صلاة الفجر كالمفتاح لصلاة النهار، بل لعمل النهار كله، وأنها كالمعاهدة مع الله بأن يقوم العبد بطاعة ربه عز وجل ممتثلاً لأمره مجتنبًا لنهيه.
- أهمية صلاة الصبح وفضيلتها.
- فضل من داوم على صلاة الصبح في الجماعة.
- التحذير الشديد من التعرض بسوء لمن صلى الصبح المستلزمة لصلاة بقية الفرائض الخمس.
- أن صلاة الفجر كالمفتاح لصلاة النهار، بل لعمل النهار كله وأنها كالمعاهدة مع الله بأن يقوم العبد بطاعة ربه -عز وجل- ممتثلا لأمره مجتنبا لنهيه.
- الحفاظ على حدود الله -تعالى- وحرماته سبب في حفظ الله للعبد.
- من أساليب الدعوة إلى الله -تعالى- الترغيب والترهيب والنهي المؤكد بالتعليل.