منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ المُؤْمِنينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا قَالَتْ: مَا خُيِّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَمْرَيْنِ إِلَّا أَخَذَ أَيْسَرَهُمَا، مَا لَمْ يَكُنْ إِثْمًا، فَإِنْ كَانَ إِثْمًا كَانَ أَبْعَدَ النَّاسِ مِنْهُ، وَمَا انْتَقَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِنَفْسِهِ إِلَّا أَنْ تُنْتَهَكَ حُرْمَةُ اللَّهِ، فَيَنْتَقِمَ لِلَّهِ بِهَا.
ترجمه
از مادر مؤمنان عایشه رضی الله عنها روایت است که فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و سلم هرگز میان دو کار مخیر نشدند، مگر آنکه آسان‌ترینِ آن دو را برگزیدند، تا زمانی که گناه نبود؛ پس اگر گناه بود، ایشان دورترینِ مردم از آن بودند. و رسول خدا صلی الله علیه و سلم هرگز برای خودشان انتقام نگرفتند، مگر آنکه حرمتِ خداوند شکسته می‌شد، که در آن صورت به خاطر خداوند انتقام می‌گرفتند.
شرح
ام‌المؤمنین عایشه رضی الله عنها از برخی از اخلاق پیامبر صلی الله علیه و سلم خبر داده‌اند و از جملهٔ آنچه ذکر کرده‌اند این است که: ایشان صلی الله علیه و سلم هرگز میان دو کار مخیر نشدند، مگر آنکه آسان‌ترینِ آن دو را برگزیدند، تا زمانی که آن آسان‌تر، مستلزم گناه نبود، که در آن صورت ایشان دورترینِ مردم از آن بودند و در آن هنگام، [کارِ] سخت‌تر را انتخاب می‌کردند. و ایشان صلی الله علیه و سلم هرگز برای شخص خود انتقام نگرفتند، بلکه از حقِ خود گذشت و عفو می‌کردند، مگر آنکه حرمت‌های خداوند شکسته می‌شد، که در آن صورت برای خداوند انتقام می‌گرفتند و خشمگین‌ترینِ مردم برای خدا بودند.
فواید
- مستحب بودن انتخاب گزینهٔ آسان‌تر در کارها، تا زمانی که در آن معصیتی نباشد.
- آسانیِ اسلام.
- مشروعیت خشمگین شدن برای خداوند متعال.
- آنچه پیامبر صلی الله علیه و سلم بر آن بودند از بردباری، صبر و قیام به حق در برپا داشتن حدود خداوند متعال.
- ابن حجر گفته است: در این [حدیث]، ترکِ انتخابِ کارِ دشوار، و قناعت به آسانی، و ترک اصرار ورزیدن در چیزی که ضرورتی به آن نیست، [آمده است].
- تشویق به عفو و گذشت، مگر در حقوق خداوند متعال.
شرح: العربية
أَخْبَرَتْ أمُّ المؤمنين عائشةُ رضي الله عنها عن بعض أخلاق النبي صلى الله عليه وسلم، ومما ذَكَرَتْ: أنه صلى الله عليه وسلم ما خُيّر بين أمرين إلا أَخَذَ أَسْهَلْهُما ما لم يكن الأسهل مُقتضيًا للإثم، فإنه يكون أبعد الناس عنه ويختار حينئذ الأشدّ. وما انتقم صلى الله عليه وسلم لنفسه خاصة بل كان يَسْمَحُ ويَعفو عن حقِّه إلا أنْ تُنْتَهَك حُرُمات الله فيكون لله ينتقم، وكان أشد الناس غضبًا لله.
- استحباب الأخذ بالأَيْسر في الأمور ما لم يكن فيه معصية.
- يُسْر الإسلام.
- مشروعية الغضب لله تعالى.
- ما كان عليه صلى الله عليه وسلم من الحِلْم والصبر والقيام بالحق في إقامة حدود الله تعالى.
- قال ابن حجر: وفيه ترك الأخذ بالشيء العَسِر، والاقتناع باليُسْر، وترك الإلحاح فيما لا يضطر إليه.
- الحث على العفو إلا في حقوق الله تعالى.