گروه‌هایی باید حتماً از رها کردنِ نمازهای جمعه دست بکشند، وگرنه خداوند حتماً بر دل‌هایشان مهر خواهد زد، سپس از غافلان خواهند شد

متن عربی

عن عبد الله بن عُمر وأبي هريرة رضي الله عنهما أنهما سمعا رسول الله صلى الله عليه وسلم، يقول على أعواد منبره: «لَيَنْتَهِيَنَّ أَقْوَامٌ عَنْ وَدْعِهِمُ الْجُمُعَاتِ أَوْ لَيَخْتِمَنَّ اللهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ، ثُمَّ لَيَكُونُنَّ مِنَ الْغَافِلِينَ».

ترجمه

از عبدالله بن عمر و ابوهریره رضی‌الله‌عنهما روایت است که آن دو از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم شنیدند که بر منبرشان می‌فرمودند: «لَيَنْتَهِيَنَّ أَقْوَامٌ عَنْ وَدْعِهِمُ الْجُمُعَاتِ أَوْ لَيَخْتِمَنَّ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ، ثُمَّ لَيَكُونُنَّ مِنَ الْغَافِلِينَ». یعنی: «گروه‌هایی باید حتماً از رها کردنِ نمازهای جمعه دست بکشند، وگرنه خداوند حتماً بر دل‌هایشان مهر خواهد زد، سپس از غافلان خواهند شد».

شرح

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم - در حالی که بر منبرشان بودند - از ترک نماز جمعه و تخلّف از آن بدون عذر - از روی سهل‌انگاری و تنبلی - هشدار دادند. [و فرمودند که یا از این کار دست بکشند] یا خداوند بر قلب‌هایشان مهر خواهد زد و آن را خواهد پوشاند و بر آن مانعی قرار خواهد داد که آنان را از پیروی حق باز دارد، و در نتیجه از غافلان نسبت به اسباب خیر خواهند شد و نفس‌هایشان از طاعات رویگردان می‌شود.

فواید

• [این حدیث] بر ترک نماز جمعه سخت‌گیری می‌کند و [نشان می‌دهد] که این عمل از گناهان کبیره است.
• نووی گفته است: در این [حدیث دلیلی است بر] اینکه نماز جمعه، فرض عین است.
• مشروعیت استفاده از منبر برای خطبه.
• سندی می‌گوید: معنایش این است که یکی از این دو امر به ناچار رخ خواهد داد: یا دست کشیدن از ترک نمازهای جمعه، یا مهر زدن خداوند متعال بر قلب‌هایشان. زیرا عادت کردن به ترک جمعه، زنگار را بر قلب چیره می‌سازد و نفس‌ها را نسبت به طاعات بی‌رغبت می‌کند.
• شایسته است که واعظ و پنددهنده، نام اشخاصی را که قصد موعظهٔ آنان را دارد، به صراحت نبرد؛ زیرا این کار برای پذیرش نصیحت و فرمانبرداری از اوامر، مؤثرتر است.

موضوع‌ها

• فقه و اصول
• فقه عبادات
• نماز
• نماز جمعه
• فضیلت روز جمعه