منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ رَضيَ اللهُ عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِيَّاكُمْ وَمُحَقَّرَاتِ الذُّنُوبِ، فَإِنَّمَا مَثَلُ مُحَقَّرَاتِ الذُّنُوبِ كَقَوْمٍ نَزَلُوا فِي بَطْنِ وَادٍ، فَجَاءَ ذَا بِعُودٍ، وَجَاءَ ذَا بِعُودٍ، حَتَّى أَنْضَجُوا خُبْزَتَهُمْ، وَإِنَّ مُحَقَّرَاتِ الذُّنُوبِ مَتَى يُؤْخَذْ بِهَا صَاحِبُهَا تُهْلِكْهُ».
ترجمه
از سهل بن سعد رضی الله عنه روایت است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمودند: «إِيَّاكُمْ وَمُحَقَّرَاتِ الذُّنُوبِ، فَإِنَّمَا مَثَلُ مُحَقَّرَاتِ الذُّنُوبِ كَقَوْمٍ نَزَلُوا فِي بَطْنِ وَادٍ، فَجَاءَ ذَا بِعُودٍ، وَجَاءَ ذَا بِعُودٍ، حَتَّى أَنْضَجُوا خُبْزَتَهُمْ، وَإِنَّ مُحَقَّرَاتِ الذُّنُوبِ مَتَى يُؤْخَذْ بِهَا صَاحِبُهَا تُهْلِكْهُ». یعنی: «از گناهانِ کوچک شمرده شده بپرهیزید. همانا مَثَلِ گناهانِ کوچک شمرده شده، مانند گروهی است که در دلِ دره‌ای فرود آمدند، پس این یکی چوبی آورد و آن دیگری چوبی آورد، تا آنکه [با همان چوب‌ها] نانشان را پختند. و همانا گناهانِ کوچک شمرده شده، هرگاه صاحبش به خاطر آنها مؤاخذه شود، او را هلاک می‌کنند».
شرح
پیامبر صلی الله علیه و سلم از سهل‌انگاری در انجام گناهان صغیره و بسیار انجام دادن آنها هشدار داده‌اند، زیرا آنها در مجموع خود هلاک‌کننده هستند. و برای آن مثالی زدند از گروهی که در دل دره‌ای فرود آمدند، پس هر یک از آنان چوب کوچکی آورد، تا آنکه با مجموع تکه‌چوب‌هایی که جمع کرده بودند، نانشان را پختند. و همانا گناهانِ کوچک شمرده شده، هرگاه صاحبش به خاطر آنها مؤاخذه شود و از آنها توبه نکرده باشد یا خداوند او را نیامرزیده باشد، او را هلاک می‌کنند.
فواید
- روش هدایتیِ پیامبر صلی الله علیه و سلم در زدن مثال‌ها برای نزدیک کردنِ فهم و افزایش بیان.
- هشدار نسبت به گناهان صغیره‌ای که حقیر شمرده می‌شوند، و تشویق به شتاب در کفاره دادن و توبه و جبران آنها.
- «گناهانِ کوچک شمرده شده» چند معنا را محتمل است: اول: گناهانی که بنده انجام می‌دهد، در حالی که گمان می‌کند از صغایر است، اما نزد خداوند متعال از گناهان کبیره است. دوم: گناهان صغیره‌ای که بنده انجام می‌دهد، بدون آنکه به آنها اهمیتی دهد یا از آنها توبه کند، پس این صغایر بر او جمع می‌شوند تا او را هلاک کنند. سوم: گناهان صغیره‌ای که بنده انجام می‌دهد و به آنها اهمیتی نمی‌دهد، پس سببی برای افتادن او در گناهان کبیرهٔ هلاک‌کننده می‌شوند.
شرح: العربية
حذر النبي صلى الله عليه وسلم من التساهل في فعل صغائر الذنوب، والإكثار منها فإنها تهلك بمجموعها، وضرب مثلًا على ذلك بقوم نزلوا في بطن واد، فجاء كل واحد منهم بعُوْد صغير، حتى أنضجوا خُبزتهم بمجموع ما جمعوا من العيدان، وإن محقرات الذنوب متى يؤخذ بها صاحبها ولم يتب منها أو يعفو الله عنه أهلكته.
- هدي النبي صلى الله عليه وسلم في ضرب الأمثال تقريبًا للفهم وزيادة في البيان.
- التحذير من صغائر الذنوب المستحقرة، والحث على البِدار في تكفيرها.
- محقرات الذنوب تحتمل معانيًا: الأول: ما يفعله العبد من الذنوب، متوهمًا أنه من صغارها، وهو من كبار الذنوب عند الله تعالى، والثاني: ما يفعله العبد من صغائر الذنوب، دون مبالاة بها، ولا توبة منها، فتجتمع عليه هذه الصغائر حتى تهلكه، والثالث: ما يفعله العبد من صغائر الذنوب، لا يبالي بها، فتكون سببًا لوقوعه في الكبائر المهلكة.