منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كُلُّ سُلَامَى مِنَ النَّاسِ عَلَيْهِ صَدَقَةٌ، كُلَّ يَوْمٍ تَطْلُعُ فِيهِ الشَّمْسُ تَعْدِلُ بَيْنَ الِاثْنَيْنِ صَدَقَةٌ، وَتُعِينُ الرَّجُلَ فِي دَابَّتِهِ فَتَحْمِلُهُ عَلَيْهَا أَوْ تَرْفَعُ لَهُ عَلَيْهَا مَتَاعَهُ صَدَقَةٌ، وَالكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ صَدَقَةٌ، وَكُلُّ خُطْوَةٍ تَمْشِيهَا إِلَى الصَّلَاةِ صَدَقَةٌ، وَتُمِيطُ الأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ صَدَقَةٌ».
ترجمه
از ابوهریره ـ رضی الله عنه ـ روایت است که رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «بر هر یک از مفصل‌های انسان صدقه‌ای واجب است، هر روزی که خورشید بر آن برآید: آشتی دادن میان دو نفر صدقه است؛ یاری کردن مردی بر مرکبش، که او را بر آن سوار کنی یا بارش را بر آن بالا ببری، صدقه است؛ و سخن نیکو صدقه است؛ و هر گامی که به سوی نماز برداری صدقه است؛ و برداشتن آزار از راه صدقه است.»
شرح
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بیان نموده‌اند که بر هر مسلمان مُکلّف در هر شبانه‌روز به اندازهٔ تعداد مفاصل استخوان‌هایش صدقه‌ای از روی شکرگزاریِ الله تعالی که به او عافیت بخشیده و برای استخوان‌هایش مفاصلی قرار داده تا آنها را باز و بسته کند، لازم است. این صدقه با هر کار نیکی قابل انجام است و محدود به بخشیدن مال نیست، از جمله: دادگری و اصلاح میان دو شخصی که با هم اختلاف دارند صدقه است؛ و کمک کردن به کسی که نمی‌تواند سوار مرکبش شود یا بلند کردن وسایلش به او که بر روی مرکب نشسته صدقه است؛ و سخن نیک از جمله ذکر و دعا و سلام و دیگر سخنان نیک صدقه است؛ و هر گامی که به سوی نماز برمی‌داری صدقه است؛ و برداشتن هر چیزی از سر راه که باعث آزار دیگران می‌شود صدقه است.
فواید
- ترکیب استخوان‌های آدمی و سلامت آن از بزرگ‌ترین نعمت‌های الله تعالی به اوست، بنابراین هر استخوانی نیازمند صدقه‌ای است تا شکر آن نعمت انجام شود.
- ترغیب به تجدید روزانهٔ شکر برای دوام نعمت.
- ترغیب به مداومت بر نوافل و صدقات به شکل روزانه.
- فضیلت اصلاح روابط مردم.
- تشویق به کمک کردن به برادر مسلمان؛ زیرا این یاری دادن و کمک نمودن خود صدقه است.
- تشویق به حضور در جماعات و پیاده رفتن به سوی مساجد و آباد کردن مساجد با این کار.
- وجوب محترم شمردن راه‌های مسلمانان با دور نمودن هر آنچه به آنان آزار یا زیان می‌رساند.
شرح: العربية
بَيَّنَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أنَّ على كلِّ مسلم مُكلَّف كلّ يوم بعدد كل مفصل من مفاصل عظامه صدقة تطوع لله تعالى على سبيل الشكر له على العافية، وأن جعل عظامه مفاصل يتمكن بها من القبض والبسط، وأنّ تلك الصدقة تتأدّى بأعمال البر كلها ولا تتوقف على إعطاء مال، ومنها: عدلك وإصلاحك بيـن متخاصمين صدقةٌ، وفي إعانتك لعاجز في دابته فتحمله عليها أو ترفع له متاعه صدقةٌ، والكلمة الطيبة من ذكر ودعاء وسلام وغيرها صدقةٌ، وبكل خطوةٍ تمشيها إلى الصلاة صدقةٌ، وإزالة ما يُتَأذّى به عن الطريق صدقةٌ.
- تركيب عظام الآدمي وسلامتها من أعظم نعم الله تعالى عليه، فيحتاج كل عظم منها إلى تصدق عنه بخصوصه ليتم شكر تلك النعمة.
- الترغيب في تجديد الشكر كل يوم لدوام تلك النعم.
- الترغيب في المداومة على النوافل والصدقات كل يوم.
- فضل الإصلاح بين الناس.
- الحث على معونة الرجل أخاه؛ لأن معونته إياه صدقة.
- الحث على حضور الجماعات والمشي إليها، وعمارة المساجد بذلك.
- وجوب احترام طرق المسلمين بتجنب ما يؤذيهم أو يضر بهم.