الله خرم و نورانی کند چهرهٔ کسی را که چیزی از ما بشنود و همان‌گونه که شنیده است، آن را برساند؛ چه بسا کسی که [حدیث] به او رسانده می‌شود، از شنوندهٔ [اول] فهمیده‌تر باشد

متن عربی

عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ مَسْعُودٍ رضي الله عنه قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «نَضَّرَ اللَّهُ امْرَأً سَمِعَ مِنَّا شَيْئًا فَبَلَّغَهُ كَمَا سَمِعَ، فَرُبَّ مُبَلِّغٍ أَوْعَى مِنْ سَامِعٍ».

ترجمه

از عبدالله بن مسعود رضی الله عنه روایت است که گفت: از پیامبر صلی الله علیه و سلم شنیدم که می‌فرمودند: «نَضَّرَ اللَّهُ امْرَأً سَمِعَ مِنَّا شَيْئًا فَبَلَّغَهُ كَمَا سَمِعَ، فَرُبَّ مُبَلِّغٍ أَوْعَى مِنْ سَامِعٍ». یعنی: «الله خرم و نورانی کند چهرهٔ کسی را که چیزی از ما بشنود و همان‌گونه که شنیده است، آن را برساند؛ چه بسا کسی که [حدیث] به او رسانده می‌شود، از شنوندهٔ [اول] فهمیده‌تر باشد».

شرح

پیامبر صلی الله علیه و سلم برای کسی که حدیثشان را بشنود و آن را حفظ کند تا به دیگری برساند، دعای شادابی، طراوت و زیبایی در دنیا کردند، و اینکه خداوند او را به طراوت، نعمت و شادابی بهشت در آخرت برساند؛ زیرا چه بسا کسی که حدیث به او منتقل شده، فهمیده‌تر، فقیه‌تر و تواناتر بر استنباط از ناقل حدیث باشد. پس [چه بسا] اولی در حفظ و نقل مهارت دارد و دومی در فهم و استنباط.

فواید

• تشویق به حفظ سنت نبوی و رساندن آن به مردم.
• بیان فضیلت اهل حدیث، و شرافتِ طلبِ آن.
• فضیلت علما، که آنان اهل استنباط و فهم هستند.
• فضیلت صحابه رضوان الله علیهم، زیرا آنان کسانی بودند که حدیث رسول خدا صلی الله علیه و سلم را شنیدند و به ما رساندند.
• مناوی گفته است: [این حدیث] بیان کرد که فقاهت (فهم عمیق) شرط راوی حدیث نیست، بلکه شرط او حفظ کردن است، و بر فقیه است که بفهمد و تدبر کند.
• ابن عیینه گفته است: هیچ‌کس نیست که به دنبال حدیث باشد، مگر آنکه به خاطر این حدیث، در چهره‌اش شادابی و طراوتی است.
• حفظ نزد محدثین بر دو نوع است: حفظ قلبی و سینه‌ای، و حفظ کتابی و سطری. و دعای موجود در حدیث شامل هر دو نوع می‌شود.
• فهم‌های مردم متفاوت است، پس چه بسا کسی که [حدیث] به او رسانده می‌شود، از شنونده فهمیده‌تر باشد، و چه بسا حامل فقهی که خود فقیه نباشد.

موضوع‌ها

• فضائل و آداب
• فضائل
• آداب شرعى
• فضیلت علم
• آداب استاد و شاگرد