منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن أبي السَّمْح قال: كنت أخْدُم النبي صلى الله عليه وسلم ، فكان إذا أراد أن يغتسل قال: «وَلِّني قَفَاك». فأوَلِّيه قَفَايَ فأَسْتُره به، فأُتِيَ بحسن أو حسين رضي الله عنهما فَبَال على صدره فجئتُ أغسله فقال: «يُغسَلُ مِنْ بوْل الجاريَة، ويُرَشُّ مِنْ بوْل الغُلام».
ترجمه
از ابو السَّمْح روایت است که می گوید: من به رسول الله صلی الله علیه وسلم خدمت می کردم؛ چون قصد غسل کردن داشت می فرمود: «وَلِّنِي قَفَاكَ»: «پشتت را به سمت من کن (و به این صورت مرا از دید دیگران پنهان کن)». پس به رسول الله صلی الله علیه وسلم پشت کردم و ایشان را از دید دیگران پنهان نمودم؛ در این هنگام حسن و حسین رضی الله عنهما بر روی لباس رسول الله صلی الله علیه وسلم در قسمت سینه ادرار کردند؛ خواستم آن را بشویم که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «يُغسَلُ مِنْ بوْل الجاريَة، ويُرَشُّ مِنْ بوْل الغُلام»: «برای پاکی از ادرار دختر بچه شسته می شود و جهت پاکی از ادرار پسربچه به آن آب پاشیده می شود».
شرح
ابوالسمح رضی الله عنه ذکر می کند که وی خدمت رسول الله صلی الله علیه وسلم را می کرد؛ گاهی که رسول الله صلی الله علیه وسلم قصد غسل کردن داشت، از او می خواست که پشتش را به طرف ایشان کند و با جسم خود او را از دید مردم و خودش پنهان دارد؛ سپس حادثه ای را ذکر می کند که برای او و در حضور رسول الله صلی الله علیه وسلم رخ داد؛ اینکه در چنین وضعیتی حسن و حسین آمدند و بر لباس رسول الله صلی الله علیه وسلم در قسمت سینه ادرار کردند و چون ابوالسمح قصد شستن آن را داشت، رسول الله صلی الله علیه وسلم بیان نمود که برای پاک نمودن لباس از ادرار پسربچه ی شیرخواری که غذا نمی خورد، پاشیدن آب به محل ادرارش، به طوری که محل ادرار را تماما دربرگیرد، کفایت می کند و شستن آن واجب نیست. بر خلاف ادرار دختر بچه که شستن آن واجب است هرچند شیرخوار باشد. از جمله مواردی که اهل علم در علت تفاوت ادرار پسربچه و دختربچه بیان داشته اند: - مردان و زنان پسربچه را بیشتر در آغوش می گیرند و به همین دلیل لباس آنها با ادرار پسربچه بیشتر در تماس است و از این جهت شستن آن دشوار می باشد. - ادرار پسربچه با شدت و قدرت بیشتری دفع شده و پخش می گردد و محل بیشتری را آلوده می کند که در این صورت شستن آن کار دشواری می باشد بر خلاف ادرار دختربچه. - ادرار دختربچه پلیدتر و بدبوتر از ادرار پسربچه می باشد و علت آن حرارت ادرار پسربچه و رطوبت ادرار دختربچه می باشد. و حرارت از بوی بد ادرار می کاهد و در اثر آن، بوی بد همراه رطوبت را با خود ندارد. آنچه ذکر شد حکمت هایی است که برخی از علما در علت تفاوت ادرار پسربچه و دختربچه بیان داشته اند؛ اگر صحیح باشند، حکمت های معقولی به نظر می رسند چون تفاوت های آشکاری می باشند؛ و اگر درست نباشند، حکمت از این تفاوت، حکم الله متعال است. چون به یقین می دانیم که شریعت الله عین حکمت است. و شریعت بین دو چیزی که ظاهرا مثل هم هستند تفاوت نمی گذارد مگر اینکه اقتضای حکمت، تفاوت قائل شدن میان آنها باشد؛ چنانکه بین آنها جمع نمی کند و هر دو را یکسان نمی داند مگر اینکه اقتضای حکمت همین باشد. چون احکام الله جز بر مبنای مصلحت نیست اما گاهی این حکمت ها آشکار هستند و گاهی پنهان.
شرح: العربية
يذكر أبو السمح رضي الله عنه أنه كان يخدم النبي صلى الله عليه وسلم ، وأنه -عليه الصلاة والسلام- ربما أراد أن يغتسل فيطلب من أبي السمح أن يوليه ظهره، فكان يستر النبي صلى الله عليه وسلم بجسمه بحيث يجعل ظهره مما يلي النبي صلى الله عليه وسلم فيستره عن الناس وعن نفسه، ثم ذكر حادثة وقعت له مع النبي صلى الله عليه وسلم ، حيث أتي بالحسن أو الحسين فبال على ثياب النبي صلى الله عليه وسلم من جهة صدره، فأراد أبو السمح أن يغسله، فبيَّن له النبي صلى الله عليه وسلم أن بول الرضيع الذي لم يأكل الطعام يكفي في تطهيره -إن أصاب الثوب- أن يُرش بالماء رشّا يعم مكان البول، ولا يجب غسله، بخلاف بول الجارية فالواجب غسل الثوب منه، ولو كانت رضيعة، ومما ذكره أهل العلم من وجوه الفرق بين الصبي والصبية: - كثرة حمل الرجال والنساء للطفل الذكر، فتعم البلوى ببوله فيشق غسله. - أن بوله يخرج بقوة وشدة دفع، فينتشر وتكثر الإصابة منه، فيشق غسل ما أصابه كله، بخلاف بول الأنثى. - أن بول الأنثى أخبث وأنتن من بول الذكر، وسببه حرارة الذكر، ورطوبة الأنثى، فالحرارة تخفف من نتن البول، وتذيب منها ما يحصل مع الرطوبة. هذه من الحِكَمِ التي تلمَّسها العلماء للفرق بين بول الغلام وبين بول الجارية، فإنْ صحَّتْ، فهي حِكَمٌ معقولة؛ لأنَّها فروق واضحة، وإنْ لم تصح فالحكمة هي حُكْمُ الله تعالى؛ فإنَّنا نعلم يقينا أنَّ شرع الله هو الحكمة؛ فانَّ الشرع لا يفرِّقُ بين شيئين متماثلين في الظاهر، إلاَّ والحكمة تقتضي التفريق، ولا يجمع بينهما إلاَّ والحكمة تقتضي الجمع؛ لأنَّ أحكام الله لا تكون إلاَّ وفق المصلحة؛ ولكن قَدْ تظهر وقد لا تظهر.
- أن بول البنت نجس كغيره من النجاسات، ولو كانت في سن الرضاع, فيغسل منه الثوب وغيره إذا أصابه؛ كما يغسل من سائر النجاسات.
- بول الغلام الذي لم يأكل الطعام لشهوة: نجس؛ ولكن نجاسته أخفُّ نجاسةً من بول البنت.
- يكفي في تطهير ما أصابه بولُ الغلام الذي لم يأكل الطعام لشهوة: رشُّه بالماء فقط، دون غسله.
- أنَّ الأصل في أحكام الغلام والجارية أنهما سواء؛ فتفريق السنة بينهما في البول دليل على أنَّ ما عداهما باقٍ على الأصل.
- أن المشقة تجلب التيسير, فلما كان الغلام عادةً أَرغَبَ عند أهله من الجارية؛ فيكثر حمله وتكثر إصابة حامله ببوله، فمن باب التيسير خفف في غسل نجاسة بوله.
- أن العذرة (وهو الغائط) من الغلام والجارية على حد سواء؛ لأن التفريق إنما كان في البول فقط, فتبقى العذرة على ما هي عليه.