منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن عروة قال: دخلت على مروان بن الحكم فذَكَرْنا ما يكون منه الوضوء، فقال مروان: ومن مَسِّ الذَّكَر؟ فقال عروة: ما علمت ذلك، فقال مروان: أخبرتني بُسْرَة بنت صفوان، أنها سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: «مَنْ مَسَّ ذَكَرَه فليتوضأ».
ترجمه
از عروه روایت است که می گوید: نزد مروان بن حکم رفتم؛ وی چیزهایی را که موجب نقض وضو می شوند، برای ما ذکر کرد. وی گفت: و از لمس کردن آلت؛ عروه گفت: من در مورد آن چیزی نمی دانم. پس مروان گفت: بُسْرَه بنت صفوان به من خبر داده که از رسول الله صلی الله علیه وسلم شنیده که می فرماید: «مَنْ مَسَّ ذَكَرَه فليتوضأ»: «هرکس آلت خود را لمس نماید، باید وضو بگیرد».
شرح
عروه رحمه الله خبر می دهد که نزد مروان بن حکم، امیر وقت مدینه رفته و مروان چیزهایی را که موجب نقض وضو می شوند، ذکر نموده است؛ یعنی: در رابطه با نواقض وضو و چیزهایی که وضو با آنها نقض می شود با یکدیگر بحث و مذاکره نمودیم. و مروان می گوید: «و از لمس نمودن آلت»؛ یعنی: لمس آلت از جمله مواردی است که موجب نقض وضو می شود. و عروه می گوید: «من در مورد آن چیزی نمی دانم»؛ یعنی: دلیلی برای آن نمی دانم؛ و در این رابطه از رسول الله صلی الله علیه وسلم خبری به من نرسیده است. آنگاه مروان می گوید: بسره بنت صفوان رضی الله عنها به من خبر داد که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «هرکس آلت خود را لمس نماید، باید وضو بگیرد». و در روایت ترمذی آمده است: فَلَا يُصَلِّ حَتَّى يَتَوَضَّأَ»: «نماز نخواند تا اینکه وضو بگیرد». این روایت نصی در این مورد است که لمس نمودن آلت ناقض وضو می باشد، چه این لمس از روی شهوت صورت گرفته باشد چه بدون شهوت، چه عمدا لمس نموده باشد و چه غیر عمدی. مشروط بر اینکه لمس کردن به صورت مستقیم باشد، یعنی حائل و مانعی در میان نباشد؛ اما در صورتی که از پشت حائل و مانع صورت بگیرد، تاثیری نخواهد داشت، زیرا واقعا لمسی صورت نگرفته است؛ و لمس عبارت است از برخورد مستقیم یک عضو به عضو دیگر؛ و روایتی که نسائی و دیگران ذکر کرده اند، بر این مطلب دلالت دارد: «إِذَا أَفْضَى أَحَدُكُمْ بِيَدِهِ إِلَى فَرْجِهِ وليس بينها سِتْر ولا حائل فَلْيَتَوَضَّأْ»: «هرگاه یکی از شما دستش را به شرمگاهش زد، درحالی که میان آن و شرمگاهش هیچ پوشش و مانعی نبود، باید وضو بگیرد».
شرح: العربية
معنى الحديث: يخبر عروة رحمه الله أنه دخل على مروان بن الحكم وكان أميرا على المدينة في ذلك الوقت "فذَكَرْنا ما يكون منه الوضوء" أي تذاكرنا وبحثنا في نواقض الوضوء والأشياء التي ينتقض بها الوضوء، فقال مروان: "ومِنْ مَسِّ الذَّكَر" يعني: ومما يحصل به نقض الوضوء مَسّ الذَّكَر، فقال عروة: "ما علمت ذلك"، يعني: ما أعلم دليلا، وليس عندي علم في ذلك عن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فقال مروان: حدثتني بُسْرَة بِنْتُ صفوان رضي الله عنها أن النبي - صلى الله عليه وسلم قال: (مَنْ مَسَّ ذَكَرَه فليتوضأ). وفي رواية الترمذي: "فلا يصَلِ حتى يتوضأ" وهذه الرواية نصٌ في أن مَسَّ الذَّكَر ناقضٌ للوضوء سواء كان لشهوة أو لغير شهوة وسواء قصد مسه أو لم يقصد، لكن بشرط أن يحصل المَسُّ مباشرة، أي من غير حائل بينهما، أما إذا كان من وراء حائل فلا يؤثر مَسُّه؛ لعدم وجود حقيقة المسِّ؛ لأن المَسَّ هو مباشرة العضو العضو؛ يدل لذلك ما رواه النسائي وغيره: "إذا أفْضَى أحدكم بيده إلى فَرْجِه وليس بينها سِتْر ولا حائل فليتوضأ".
- فيه أن مَسَّ الذَّكر ينقض الوضوء، سواء كان بشهوة أو بغير شهوة وسواء حصل المَسُّ بقصد أو بغير قصد.
- فيه حرص عروة ومروان على تحصيل العلم