Kaynak: HadeethEnc.com, Türkçe v1.71.0
Arapça metin
عن ميمونة رضي الله عنها قالت: «صَبَبْتُ للنبي صلى الله عليه وسلم غُسْلا، فَأَفْرَغ بيمينه على يساره فغَسَلَهُما، ثم غَسل فَرْجَه، ثم قال بِيَدِه الأرض فَمَسَحَها بالتُّراب، ثم غَسلها، ثم تَمَضْمَضَ واسْتَنْشَقَ، ثم غَسَل وجْهَه، وأفَاضَ على رأسِه، ثم تَنَحَّى، فغسل قَدَمَيه، ثم أُتِيَ بمنْدِيل فلم يَنْفُضْ بها».
Çeviri
Meymûne -radıyallahu anhâ-'dan rivayet edildiğine göre o, şöyle demiştir: Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'e yıkanması için su döktüm. O, sağ eliyle sol eli üzerine su döküp ellerini yıkadı. Sonra avret mahallini yıkadı. Sonra eliyle yere vurup elini toprağa sürdü. Sonra elini yıkadı. Sonra ağzını çalkaladı ve burnuna su çekti. Sonra yüzünü yıkadı ve başından aşağı su döktü. Sonra yıkandığı yerden biraz uzaklaşıp ayaklarını yıkadı. Sonra kendisine bir havlu getirildi, fakat O, bununla silinmedi.
Açıklama
Hadisin manası: Meymûne -radıyallahu anhâ- cünüplükten dolayı yıkanması için Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-‘e su hazırladığını haber vermiştir. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-, su kabından sağ eliyle su alıp sol eline dökmüş, sonra her iki elini de yıkamıştır. Çünkü eller suyun taşınması için araçtır. Temizlik ve taharetinin gerçekleşmesi için yıkanması güzel olandır. "O ikisini yıkadı" Buhârî'de gecen Meymûne -radıyallahu anhâ-'nın başka bir rivayetinde; "İki elini iki ya da üç sefer yıkadı" şeklinde gelmiştir. İki elini yıkadıktan sonra sol eliyle avret mahallini yıkamıştır ki, bulaşmış olan meni ve diğer pislikler giderilsin. Burada ferc kelimesi ile kastedilen cinsel uzuvdur. Bunu bize Buhârî'deki rivayet açıklamaktadır: "Sonra sol eline su döküp zekerinin olduğu kısmı yıkadı." Sonra elini yere vurdu, burada elden kasıt sol eldir. Buhârî'deki rivayet bunu açıklamaktadır: "Sonra sol elini yere vurdu ve kuvvetli bir şekilde elini toprağa sürdü." Elini yere sürmesinin sebebi eline bulaşan pislik ve kötü kokunun izâle edilmesi içindir. Sonra sol elini su ile yıkamıştır ki, eline bulaşan toprak ve diğer pislikler yok olsun. Ağzına ve burnuna su verebilmek için iki elini bulaşan şeylerden yıkayıp temizlemiştir. Sonra yüzünü yıkamıştır. Burada -sallallahu aleyhi ve sellem-'in abdest aldığı zikredilmemiştir. Buhârî ve Müslim'de geçen Âişe -radıyallahu anhâ-'nın hadisinde; "Sonra namaz abdesti gibi abdest almıştır." olarak gelmektedir. Sonra başından aşağı su dökmüş, başka bir rivayette ise; "Sonra başından aşağı üç avuç dolusu su döküp geri kalan bütün bedenini yıkamıştır." olarak gelmektedir. Eğer su bütün bedene ulaştı ise bir sefer su dökmekle yetinilir. Abdestini ve guslünü tamamladıktan sonra yıkandığı yerden başka bir yere geçip iki ayağını bir kez daha yıkamıştır. Sonra üzerindeki suyu kurulaması için kendisine bir havlu getirilmiş, fakat o bununla kurulanmamıştır. Meymûne -radıyallahu anhâ-'dan gelen başka bir rivayette; "Sonra ona bir havlu getirdim istemedi" bir diğer rivayette ise, "Bir mendil getirildi kurulanmadı ve üzerindeki suyu silkeledi." olarak gelmiştir.
Açıklama: العربية
معنى الحديث: تخبر ميمونة أنها هيَّأت له الماء لأجل أن يَغتسل به رسول الله صلى الله عليه وسلم من الجَنَابة، فتناول الإناء بيمينه، فصبَّه على يساره، ثم غسل كلتا يديه معاً؛ لأن اليدين آلة لنقل الماء، فاستحب غسلهما تحقيقا لطهارتهما، وتنظيفا لهما. فَغَسَلهُما، وفي رواية أخرى عن ميمونة رضي الله عنها عند البخاري: "فغسل يديه مرتين أو ثلاثا". وبعد أن غَسل يديه غَسل فَرْجَه بشماله لإزالة ما لوثه من آثار المَني وغيره، والمراد بالفَرْجِ هُنا: القُبل، يوضحه رواية البخاري: " ثم أفرغ على شِماله، فغسل مَذَاكِيرَه ". ثم قال بِيَدِه الأرض والمراد ضرب بها الأرض واليد هنا: " اليَد اليُسرى، يوضحه رواية البخاري: " ثم ضَرب بِشِمَاله الأرض، فدَلَكَها دَلْكَا شديدا ". فَمَسَحَها بالتُّراب لِيُزِيل ما قد يعَلق بها من آثار مُسْتَقْذَرة أو روائح كَرِيهة، ثم غَسل يَده اليُسرى بالماء لإزالة ما عَلَق بها من تُراب وغيره مما يُسْتَقْذَر، وبعد أن غسل يديه ونَظَّفَها مما قد يعَلق بها تمضمض وستنشق، ثم غَسَل وجْهَه. وليس فيه أنه توضأ -عليه الصلاة والسلام- ، لكن في حديثها الآخر عند البخاري ومسلم :" ثم توضأ وضوءه للصلاة "وهكذا جاء عن عائشة رضي الله عنها . ثم صَبَّ الماء على رأسه، وفي روايتها الأخرى: " ثم أَفْرَغ على رأسه ثلاث حَفَنَات مِلءَ كَفِّه، ثم غَسَل سَائر جَسَده ". ويُكتفى بالمرة الواحدة، إذا عَمَّت جميع البَدن. ثم تحول إلى جهة أخرى بعيدا عن موضع الاغتسال فغسل قَدَمَيه بعد أن فَرَغ من وضوءه واغتساله، غسل قَدَميه مرة ثانية. ثم أُتِيَ بمنْدِيل فلم يَنْفُضْ بها ولم يَتَمَسَّح بالمِنْدِيل من بَلَلِ الماء، وفي رواية أخرى عنها رضي الله عنها : " ثم أَتَيْتُه بالمِندِيل فَرَدَّه " وفي رواية أخرى : " أُتِيَ بِمِنْدِيلٍ فلم يَمَسَّه وجعل يقول: بالماء هكذا " يعني يَنْفُضُه.
- في هذا الحديث بيان لصِفَةُ غُسْل النَّبي -صلى الله عليه وسلم- من الجَنابة.
- فيه جواز تصريح المرأة بما قد يُسْتَحَيا منه لبيان الحق.
- استحبابُ البداءة بغَسْلِ يديه؛ لأنَّ اليَدين هما أداةُ غَرْفِ الماء، وأداةُ دلك الجسد، فينبغي طهارتهما قبل كُلِّ شيءٍ، والمرادُ باليدين عند الإطلاق هما الكَفَّان.
- فيه استعمال اليَد اليُسرى لإزالة الأذى.
- فيه دليل على بَدَاءة الجُنب بغسل فَرْجَه ويزيل ما عليه من أثَر الخارج.
- استحباب ضَرب اليَّد على الأرض أو الجدار إذا كان من الطِّين لإزالة اللزوجة العالقة بها، من غسل الفَرْج المتلوِّث بالنجاسة أو المني، فإن تَعَذر التَّراب -وهو كذلك في زماننا- فإن المُطَهِرات المعروفة تقوم مقامه.
- استحباب الوضوء قبل الاغتسال من الجَنَابة، وهذا على رواية ميمونة الأخرى.
- مشروعية غَسْل القَدَمَين بعد الانتهاء من الاغتسال، إذا دَعَت الحاجة إلى ذلك.
- لا يشترط دَلْك البَدن في الغسل من الجَنابة؛ لعدم ذِكْره في الحديث، لكن إذا خَشي الإنسان عدم وصول الماء إلى جميع بَدَنِه فينبغي أن يَمُرَّ بيده إلى تلك المواضع، حتى يَغلب على ظَنِّه وصول الماء إليها.
- فيه حِرص أُمْهات المؤمنين على نَشْر سُنته -صلى الله عليه وسلم-.
- فيه جواز نظر المرأة إلى عَورة زوجها؛ لأن ميمونة -رضي الله عنها- وصفت كيفية اغتساله -صلى الله عليه وسلم- من الجَنابة من أوله إلى آخره بما في ذلك تَطْهِير الفَرْج .