Kaynak: HadeethEnc.com, Türkçe v1.71.0
Arapça metin
عن عائشة رضي الله عنها قالت: كَانَ كَلاَمُ رَسُولِ الله -صلَّى الله عليه وسلَّم- كَلاَمًا فَصلاً يَفْهَمُهُ كُلُّ مَنْ يَسْمَعُهُ.
Çeviri
Âişe -radıyallahu anha-'dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: "Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in konuşması seçkin (açık seçik) idi. Her işiten onu anlardı."
Açıklama
Âişe -radıyallahu anha- hadisinde şöyle dedi: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in konuşması seçkindi. Manası: Konuşurken harfler ve kelimeler birbirine girmezdi. Her işiten için açık ve anlaşılırdı. Konuşmaları karmaşık ve uzun değildi. Konuşmasında acele etmediği için birisi onun kelimelerini sayacak olsa sayabileceği gibi tane tane konuşurdu. Çünkü Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'e Cevâmiu'l Kelim (özlü sözlü olma) özelliği verildiği için konuşmaları kısa ve özdü. Cevâmiu'l Kelim demek; az söz kullanarak, çok mana içeren söz söylemek demektir. O yüzden kişinin konuşmasının, dinleyenin anlayamayacağı gibi birbirine karışmış şekilde olmaması gerekir. Çünkü konuşmak ile amaçlanan şey, konuştuğun kimsenin seni anlamasıdır. Anlaşılmaya en yakın söz daha evla ve daha güzeldir. Kişi bu yöntemi uyguladığında; konuşmasını belirgin ve açık kıldığında, anlamayan için üç kez tekrarladığında bu kimsenin Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'e ittiba ettiği, bundan dolayı sevap kazanacağı ve müslüman kardeşinin onu anlayacağı söylenebilir. Bütün sünnetlerde Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'e ittiba ettiğini aklından çıkarma ki Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'e tabi olmak ve buna karşılık sevap almak senin için gerçekleşmiş olsun.
Açıklama: العربية
حديث عائشة رضي الله عنها أنها قالت: إنَّ النبي صلى الله عليه وسلم كان كلامه فصلا، معناه أنه كان مفصلا لا يدخل الحروف بعضها على بعض، ولا الكلمات بعضها على بعض، بيِّن ظاهر لكل من سمعه ليس فيه تعقيد ولا تطويل، حتى لو شاء العاد أن يحصيه لأحصاه من شدة تأنيه صلى الله عليه وسلم في الكلام؛ وهذا لأنَّ النبيَّ -صلَّى الله عليه وسلَّم- أُعْطِيَ جوامع الكلم واختصر له الكلام اختصارا، وجوامع الكلم أن تجمع المعاني الكثيرة في اللفظ القليل. وهكذا ينبغي للإنسان أن لا يكون كلامه متداخلا بحيث يخفى على السامع؛ لأن المقصود من الكلام هو إفهام المخاطب، وكلما كان أقرب إلى الإفهام كان أولى وأحسن. ثم إنه ينبغي للإنسان إذا استعمل هذه الطريقة، يعني إذا جعل كلامه فصلا بينا واضحا، وكرَّره ثلاث مرات لمن لم يفهم، ينبغي أن يستشعر في هذا أنه متبع لرسول الله صلى الله عليه وسلم حتى يحصل له بذلك الأجر وإفهام أخيه المسلم. وهكذا جميع السنن اجعل على بالك أنك متبع فيها لرسول صلى الله عليه وسلم حتى يتحقق لك الاتباع وثوابه.
- فصاحة النبي -صلى الله عليه وسلم- ومخاطبته للناس بما يفهمون.
- ينبغي على الداعي إلى الله أن يبذل كل جهده ليصل كلامه إلى كل من أحب سماعه.
- ينبغي على الداعي إلى الله أن يكون رحيما بالمدعوين في إيصال الحق لهم، وحريصا عليهم، ومهتما بأمرهم أكثر من أمره.
- ينبغي على المتحدث أن يُفهِم السامعين حديثه حتى لا يخفى منه شيء على بعضهم، فيفهم ضده وعكسه.