Kaynak: HadeethEnc.com, Türkçe v1.71.0
Arapça metin
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «يَعْقِدُ الشَّيْطَانُ عَلَى قَافِيَةِ رَأْسِ أَحَدِكُمْ إِذَا هُوَ نَامَ ثَلاَثَ عُقَدٍ يَضْرِبُ كُلَّ عُقْدَةٍ عَلَيْكَ لَيْلٌ طَوِيلٌ، فَارْقُدْ، فَإِنِ اسْتَيْقَظَ فَذَكَرَ اللَّهَ، انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ، فَإِنْ تَوَضَّأَ انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ، فَإِنْ صَلَّى انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ، فَأَصْبَحَ نَشِيطًا طَيِّبَ النَّفْسِ، وَإِلَّا أَصْبَحَ خَبِيثَ النَّفْسِ كَسْلاَنَ».
Çeviri
Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: «Şeytan, sizden biriniz uyuduğu zaman ensesine üç düğüm atar. Her düğümü atarken, düğüm attığı yere vurarak, üzerine uzun bir gece var, yat, uyu der. Eğer kişi uyanır da Allah’ı zikrederse bir düğüm çözülür. Abdest alırsa bir düğüm daha çözülür. Namaz kılarsa bir düğüm daha çözülür. Böylece sabaha dinç ve gönlü huzurlu olarak çıkar. Aksi halde gönlü huzursuz ve tembel olarak sabahlar.»
Açıklama
Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- Şeytan'ın durumunu ve gece namazına veya sabah namazına kalkmak isteyen kişiyle olan mücadelesini anlatmaktadır. Bir Mümin uykuya daldığında, Şeytan onun başının arkasına yani ensesine üç düğüm atar. Eğer Mümin uyanıp Allah Teâlâ'yı zikrederse ve Şeytan'ın vesveselerine icabet etmezse bir düğüm çözülür. Abdest alırsa bir düğüm daha çözülür. Eğer kalkar ve namaz kılarsa üçüncü düğüm de çözülür; böylece Allah’ın kendisini itaate muvaffak kılmasından duyduğu sevinçle, Allah’ın vaad ettiği sevap ve mağfirete dair müjdeyle neşeli ve zinde olarak sabaha erer. Bununla birlikte şeytanın düğümleri ve onun gevşetmesi de üzerinden kalkmış olur. Şayet bunu yapmazsa, nefsi kötü, kalbi mahzun, iyilik ve salih amel işleme konusunda tembelleşir. Çünkü o, Şeytan'ın bağıyla bağlanmış ve Rahman'ın yakınlığından uzaklaştırılmıştır.
Faydalar
- Şeytan, insanla Allah Teâlâ’ya itaati arasına engel koymak için her yolda sürekli çaba gösterir. Kulun Şeytan'dan kurtulması için Allah -Azze ve Celle-'den yardım istemekten, koruma ve muhafaza yollarına başvurmaktan başka çaresi yoktur.
- Allah Teâlâ'yı zikretmek ve O'na ibadet etmek, ruhta hareketlilik ve kalpte neşe meydana getirir. Tembelliği ve uyuşukluğu uzaklaştırır. Sıkıntıyı ve nefreti ortadan kaldırır. Çünkü bunlar Şeytan'ı kovar; zira bu hâller onun vesvesesindendir.
- Mümin bir kimse, Allah'a itaat eden bir kul olabilmek için Allah Teâlâ'nın onu muvaffak kılmasından hoşnut olur. Fazilet ve kemal mertebelerine ulaşamamasından dolayı da üzüntüye kapılır.
- Gaflet ve itaatlerden kaçınmak Şeytan'ın işi ve süslemesidir.
- Bu üç şey -Allah'ı zikretmek, abdest almak ve namaz- Şeytan'ı uzaklaştırır.
- Şeytanın düğümleri özellikle başın arka kısmına atması, oranın kuvvetlerin merkezi ve onların tasarruf alanı olmasındandır. Orayı bağladığında insanın ruhu üzerinde hâkimiyet kurması ve ona uyku bastırması mümkün olur.
- İbn Hacer el-Askalânî şöyle demiştir: "Önünde uzun bir gece var" sözünde gecenin zikredilmesi, bunun zahiren gece uykusuna mahsus olduğuna delalet eder.
- “İbn Hacer el-Askalânî şöyle demiştir: Zikir için belirli, özel bir lafız şart değildir. Bilakis Allah’ı zikretme vasfını taşıyan her şey geçerlidir. Buna Kur’ân tilaveti, Nebevî hadislerin okunması ve şer‘î ilimle meşgul olmak da dahildir. Bununla birlikte zikredilmesi en evlâ olan şey, Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-’in şu sözüdür: Her kim gece uykusundan uyanır da şöyle derse: Allah’tan başka hak ilâh yoktur; O tektir, ortağı yoktur. Mülk O’nundur, hamd O’nadır ve O her şeye kadirdir. Hamd Allah’a mahsustur. Allah’ı tenzih ederim. Allah’tan başka hak ilâh yoktur. Allah en büyüktür. Allah'tan başka güç ve kuvvet yoktur. Sonra da: Allah’ım! Beni bağışla der veya dua ederse, duası kabul edilir. Abdest alırsa namazı da kabul edilir. Buhârî rivayet etmiştir.
Açıklama: العربية
يُخْبِرُ النبيُّ صلى الله عليه وسلم بحال الشيطان وصراعه مع الإنسان الذي يريد القيام لصلاة الليل أو الفجر. فإن المؤمن إذا ذهب إلى النوم يعقد الشيطان على قافيته -يعني: مُؤخَّر رأسه- ثلاث عقد. فإذا استيقظ المؤمن وذكر الله تعالى ولم يستجب لوساوس الشيطان؛ انفكَّت عقدة. فإن توضأ انفكت الأخرى. وإن قام فصلى انفكت العقدة الثالثة، وأصبح نشيطًا طيب النفس؛ لسروره بما وفّقه الله من الطاعة، مستبشرًا بما وعده الله من الثواب والغفران، مع ما زال عنه من عُقَد الشيطان وتثبيطه، وإلا أصبح خبيث النفس، محزون القلب، كسلان عن أعمال الخير والبر؛ لأنه مُقَيَّد بِقَيْد الشيطان، ومُبْعَد عن قُرْبِ الرحمن.
- الشيطان يسعى دائمًا في كل طريق للإنسان؛ لِيَحُوْلَ بينه وبين طاعة الله عز وجل، ولا نجاة للعبد من الشيطان إلا بالاستعانة بالله عز وجل، والأخذ بأسباب الوقاية والحفظ.
- ذكر الله تعالى وعبادته تُوْرِث النشاطَ في النفس وانْشِرَاح الصَّدر، وتَطْرد الكَسَل والخُمُول، وتُذْهِب الكَرْب والمَقْت؛ لأنها تطرد الشيطان وهذا مِن وسوسته.
- المؤمن يُسَرُّ بتوفيق الله تعالى له للقيام بطاعته، ويَكْتَئِب لتقصيره في درجات الفضل والكمال.
- الغفلة والركون عن الطاعات هو من فعل الشيطان وتزيينه.
- هذه الأمور الثلاثة -ذكر الله، والوضوء، والصلاة- تطرد الشيطان.
- العَقْد من الشيطان على مُؤخَّر الرأس خاصة؛ لأنها مَركَز القُوى، ومجال تَصَرُّفِها، فإذا رَبَطَ عليها أمكنه السيطرة على رُوح الانسان، وإلقاء النوم عليه.
- قال ابن حجر العسقلاني: ذكر الليل في قوله: "عليك ليل"، ظاهره اختصاص ذلك بنوم الليل.
- قال ابن حجر العسقلاني: لا يتعين للذكر شيء مخصوص لا يجزئ غيره، بل كل ما صدق عليه ذكر الله أجزأ، ويدخل فيه تلاوة القرآن، وقراءة الحديث النبوي، والاشتغال بالعلم الشرعي، وأولى ما يذكر به قول النبي صلى الله عليه وسلم: من تعار من الليل فقال: (لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك وله الحمد وهو على كل شيء قدير، الحمد لله، وسبحان الله، ولا إله إلا الله، والله أكبر، ولا حول ولا قوة إلا بالله، ثم قال: اللهم اغفر لي، أو دعا استجيب له، فإن توضأ قُبلت صلاته) رواه البخاري.