Kaynak: HadeethEnc.com, Türkçe v1.71.0
Arapça metin
عن سهل بن سعد رضي الله عنه : أن رسولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بشرابٍ، فَشَرِبَ منهُ وعن يميِنِه غُلامٌ، وعن يسارِه الأشياخُ، فقالَ للغُلامِ: "أَتَأذَنُ لِي أنْ أُعْطِيَ هؤلاء؟"، فقالَ الغلامُ: لا واللهِ يا رسولَ اللهِ، لا أُوثِرُ بنَصِيبي منك أحداً. فَتَلَّهُ رسولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم في يدِه.
Çeviri
Sehl b. Sa'd Es-Sâidî -radıyallahu anh-’dan rivayet olunduğuna göre Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-’e içecek bir şey getirdiler, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-’e içecek bir şey getirdiler, o da ondan içti. Sağında da bir çocuk vardı. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- çocuğa: “Bana, bunlara vermem için izin verir misin?” diye sordu. Çocuk: “ Hayır! Vallahi senden gelen nasibime kimseyi tercih edemem! Dedi. Bunun üzerine Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- onu çocuğun eline bıraktı.” Tellehu ifadesinin anlamı koydu, (eline bıraktı) anlamındadır. Hadiste zikri geçen çocuk; Abdullah b. Abbâs -radıyallahu anhuma-’dır.
Açıklama
Hadiste Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-’in içeceği, çocuktan önce yaşlılara vermek için çocuktan izin alması hususu vardır. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-, çocuktan izin almayı sadece yaşlıların kalplerini kaynaştırmak ve onlara olan sevgisini ve saygısını göstermek için yapmıştı. Eğer sünnette bunu yasaklayan bir şey yoksa durum böyledir. Bu hadis, ikram etme hususunda ikram eden kimseye göre onun sağında olan kimsenin öncelikli hak sahibi olduğunu içermektedir. İkram eden kimsenin sağında bulunan kimseden izin alması gerekmemektedir. Ancak izin almasında da bir beis yoktur. Şayet ikram, dini bir fayda ve uhrevî bir fazilet içeriyorsa ikramın sol taraftakine verilmesine izin vermemesi gerekir.
Açıklama: العربية
في الحديث استأذن النبي –صلى الله عليه وسلم- الغلام في إعطاء الشراب الأشياخ قبله، وإنما فعل ذلك تألفاً لقلوب الأشياخ، وإعلاماً بودهم، وإيثار كرامتهم، إذا لم تمنع منها سنة، وتضمن ذلك بيان هذه السنة وهي أن الأيمن أحق، ولا يدفع إلى غيره إلا بإذنه، وأنه لا بأس باستئذانه، وأنه لا يلزمه الإذن، وينبغي له أيضاً أن لا يأذن إن كان فيه تفويت فضيلة أخروية ومصلحة دينية، وهذا الغلام هو ابن عباس رضي الله عنهما .
- سنة الشرب العامة تقديم الأيمن في كل موطن.
- من استحق شيئاً لم يُدفع عنه إلا بإذنه.
- استحباب توقير الكبار، وإنزال الناس منازلهم في الفضل والكرامة.
- حرص الصحابة -رضي الله عنهم- على ما ينفعهم.
- البدء بالضيافة بأفضل من في المجلس، ثم من على يمينه.
- من يسبق إلى مجالسة الإمام والعالم أنه لا يقام لمن هو أسن منه.