Kaynak: HadeethEnc.com, Türkçe v1.71.0
Arapça metin
عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّمَا مَثَلُ صَاحِبِ القُرْآنِ كَمَثَلِ صَاحِبِ الإِبِلِ المُعَقَّلَةِ، إِنْ عَاهَدَ عَلَيْهَا أَمْسَكَهَا، وَإِنْ أَطْلَقَهَا ذَهَبَتْ».
Çeviri
İbn Ömer -radıyallahu anhuma-'dan rivayet edildiğine göre, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: «Kur'an okuma ve ezberine sahip kimsenin misali, bağlı deve gibidir. Eğer sahibi devesini korursa, onu eli altında tutar. Eğer salıverirse deve kaçıp gider.»
Açıklama
Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- Kur'an'ı öğrenen ve onu ezberleyerek okumaya alışan kişiyi -ister Kur'an'a bakarak ister ezberleyerek olsun- dizi bir iple bağlı olan devenin sahibine benzetmiştir. Eğer devesine özen gösterirse, onu tutmaya devam eder; eğer ipi çözerse, deve kaçar. Dolayısıyla, Kur'an'ı ezberleyen kimse okumaya devam ederse, onu hatırlar; okumazsa onu unutur. Bağlılık olduğu sürece, Kur'an ezberinde kalmaya devam eder.
Faydalar
- Kur'an'ın ezberlenmesi ve okunması teşvik edilmiş ve unutulmaya maruz kalmasına karşı uyarı yapılmıştır.
- Kur'an'ı düzenli okumak, dili Kur'an okumaya yatkın hale getirir ve tilavetini kolaylaştırır. Eğer bir kişi Kur'an okumayı bırakırsa, Kur'an okumak onun için zor ve zahmetli hale gelir.
- Kâdî Îyaz -rahimehullah- şöyle demiştir: “Kur’an'ı arkadaş edinen'' ifadesinin anlamı: Kur'an'la ülfet kurmuş, onu kendisine arkadaş edinmiş kimsedir. Zira "musâhabe (arkadaşlık, sahiplik)" ülfet ve sürekli beraberliği ifade eder. Nitekim "Falanca, falancanın arkadaşıdır (sâhibidir)", "Cennet ehli (Ashâbü'l-Cenne)" ve "Cehennem ehli (Ashâbn'n-nâr)" ifadeleri de bu anlamdadır.
- Davet yöntemlerinden biri de benzetmeler kullanmaktır.
- İbn Hacer -rahimehullah- şöyle demiştir: Hadiste özellikle develerin zikredilmesinin sebebi, onların evcil hayvanlar arasında kaçmaya ve ürkmeye en meyilli olanlar olmasıdır. Bir kez kaçıp uzaklaştıklarında ise onları yeniden ele geçirmek oldukça zordur.
Açıklama: العربية
شَبَّهَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم من دَرَس القرآن وأَلِفَ تلاوته -سواء نظرًا من المصحف أو عن ظهر قلب- بصاحب الإبل المعقلة بالحبل الذي يُشَدُّ به رُكْبة البعير، إن عاهد عليها استمر إمساكه لها، وإن أطلق عُقُلَها ذهبت وانفلتت، فإذا قام صاحب القرآن فقرأه ذَكَره، وإذا لم يقم به نسيه؛ فما زال التعاهد موجودًا فالحفظ موجود.
- الحث على تعاهد القرآن وتلاوته، والحذر من تعريضه للنسيان.
- المداومة على قراءة القرآن يذلُّ له لسانه ويسهل عليه قراءته، فإذا هَجَره ثقلت عليه القراءة وشقّت عليه.
- قال القاضي: ومعنى "صاحب القرآن" أي: الذي ألِفه، والمصاحبة: المُؤالَفة، ومنه: فلان صاحب فلان، وأصحاب الجنة وأصحاب النار.
- من أساليب الدعوة ضرب الأمثال.
- قال ابن حجر: وخص الإبل بالذكر؛ لأنها أشد الحيوان الإنسي نفورًا، وفي تحصيلها بعد استمكان نفورها صعوبة.