Kaynak: HadeethEnc.com, Türkçe v1.71.0
Arapça metin
عن عبد الله بن عمر- رضي الله عنهما- مرفوعاً: «أن النبي صلى الله عليه وسلم نهى عن بيع الوَلاءِ وعن هِبَتِهِ».
Çeviri
Abdullah b. Ömer -radıyallahu anhuma-'dan merfu olarak rivayet edildiğine göre, "Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- velânın satılmasını ve bağışlanmasını yasakladı."
Açıklama
El-Velâ; nesep yoluyla var olan akrabalık gibi bir akrabalık/yakınlıktır. Her iki akrabalık da satış yahut bağışlama yoluyla elde edilemez. Bu yüzden vela (azat etme) yolu ile meydana gelen akrabalıkta satış ya da başka bir şekilde tasarrufta bulunulamaz. Vela, azad eden ile azad edilen arasında bir bağ/yakınlıktır. Bu yolla birinden diğerine miras kalır. Velanın satılmasının ve bağışlanmasının yasaklanması, akrabalık bağının satış ya da bağışlama ile ortadan kalkmayacağındandır. Bir insan, kendi nesebini/soyunu bir kardeşine yahut oğluna yahut da amcasının oğluna satacak olsa bu satış geçerli değildir. Nesep/soy satılmaz. Vela da bunun gibidir, satılmaz.
Açıklama: العربية
الوَلاء لحمَة كلحمَةِ النسب، من حيث إن كلا منهما لا يكتسب ببيع ولا هبة ولا غير هما، لهذا لا يجوز التصرف فيه ببيع ولا غيره. وإنما هو صلة ورابطة بين المعتق والعتيق يحصل بها إرث الأول من الثاني، والنهي عن بيعه وهبته لكونه كالنسب الذي لا يزول بالإزالة. فلو أن إنساناً باع نسبه من أخيه ما يصلح البيع، أو باع نسبه من ولده لم يصح البيع، أو باع نسبه من ابن عمه لا يصح البيع، النسب لا يباع، وهكذا الولاء.
- النهي عن بيع الولاء، وعن هبته، وعن غيرهما من أنواع التمليكات.
- قال ابن دقيق العيد: الولاء حق ثبت بوصف، وهو الإعتاق، فلا يقبل النقل إلى الغير بوجه من الوجوه، لأن ما ثبت بوصف يدوم بدوامه، ولا يستحقه إلا من قام به ذلك الوصف.
- أن العقد باطل لأن النَّهي يقتضي الفساد.
- أن هذه العلاقة الباقية التي لا تنفصم، كما لا تنفصم علاقة النسب، ويرث المعتق من أعتقه، وكذلك عصبته المتعصبون بأنفسهم، لنعمة العتق عليه.