Kaynak: HadeethEnc.com, Türkçe v1.71.0
Arapça metin
عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الخِيَارِ قَالَ: أَخْبَرَنِي رَجُلَانِ أَنَّهُمَا أَتَيَا النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الوَدَاعِ وَهُوَ يُقَسِّمُ الصَّدَقَةَ، فَسَأَلَاهُ مِنْهَا، فَرَفَّعَ فِينَا البَصَرَ وَخَفَّضَهُ، فَرَآنَا جَلْدَيْنِ، فَقَالَ: «إِنَّ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا، وَلَا حَظَّ فِيهَا لِغَنِيٍّ، وَلَا لِقَوِيٍّ مُكْتَسِبٍ».
Çeviri
Ubeydullah b. Adiy b. el-Hıyâr'dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: İki kişi bana, Veda Haccı sırasında Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-’in yanına geldiklerini ve onun sadakayı dağıtmakta olduğunu anlattı. Ondan sadakadan kendilerine vermesini istediler. Bunun üzerine Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- bize bakışlarını kaldırıp indirdi. Bizi güçlü ve sağlıklı görünce şöyle buyurdu: “Dilerseniz size veririm. Ancak sadakada zengin kimsenin ve çalışıp kazanabilecek güçte olan kimsenin hakkı yoktur.
Açıklama
Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- Veda Haccı'nda sadaka dağıtırken iki adam yanına gelip sadakadan kendilerine de vermesini istediler. Bunun üzerine Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- durumlarını anlamak ve kendilerine sadakanın helal olup olmadığını öğrenmek için dikkatlice süzerek onlara baktı. Onları güçlü kuvvetli iki adam olarak gördü ve şöyle buyurdu: Dilerseniz size sadakadan verebilirim. Ancak kendisine yetecek kadar malı bulunan kimsenin sadakada hakkı olmadığı gibi, zengin sayılacak bir malı bulunmasa bile çalışıp kazanmaya gücü yeten kimsenin de sadakada hakkı yoktur.
Faydalar
- Zengin, varlıklı veya güçlü bir kişinin sadakadan istemesi haramdır.
- Kendisinin mal varlığı olduğu bilinmeyen kimsenin asıl durumu, fakir ve sadaka almaya hak sahibi kabul edilmesidir.
- Sadece güçlü olmak, sadakaya hak kazanmayı ortadan kaldırmaz. Bunun için ayrıca çalışıp kazanmaya gücünün yetmesi gerekir.
- Kendisine yetecek kadar kazanç elde etmeye gücü yeten kimsenin, çalışarak geçimini sağlayabildiği için farz olan sadakadan (zekâttan) alması caiz değildir. Çünkü kazancıyla ihtiyaçtan kurtulması, malı sayesinde zengin olan kimsenin durumu gibidir.
- Müslüman şahsiyetin onurlu ve izzetli bir duruşa sahip olması; başkalarından almak, istemek ve tembellik etmek yerine vermeyi esas edinmesi konusunda Nebevî terbiyenin yüceliği ifade edilmiştir.
Açıklama: العربية
جاء رجلان إلى النبي صلى الله عليه وسلم في حجة الوداع، وهو يقسم الصدقة، وطلبا أن يعطيهما منها، فجعل صلى الله عليه وسلم يكرر النظر إليهما، ليعرف حالهما، وهل تحِلَّ لهما الصدقة، أم لا؟ فرآهما رجلين قويين، فقال: إن أردتما أعطيتكما من الصدقة، ولا نصيب فيها لمن معه مال يكفيه، ولا لقادر على السعي وكسب المال، وإن لم يكن له معه مال يعد به غنيًا.
- تحريم مسألة الشخص الغني أو القوي المكتسب.
- الأصل فيمن لم يعلم له مال الفقر والاستحقاق من الصدقة.
- مجرد القوة لا تقتضي عدم استحقاق الصدقة، بل لا بد من أن ينضم إليها القدرة على الاكتساب.
- القادر على اكتساب ما يكفيه لا يجوز له الأخذ من الصدقة المفروضة؛ لاستغنائه بالكسب، كاستغناء الغني بالمال.
- التربية النبوية العظيمة للشخصية المسلمة على عزة النفس، وعلى العطاء لا الأخذ والسؤال والكسل.